Harm Dethmers

Harm Dethmers

Harm Dethmers (1927-2020)
Partner: Anthonia Catharina (Tonnie) Blok (-2010)

 

 

 

Vorige week dinsdag overleed hij in zijn boerderij in het Drentse Broekhuizen; afgelopen zaterdag werd hij gecremeerd in Meppel. Harm Dethmers (1927-2020) is niet meer; 93 jaar is hij geworden. De man die eind jaren 60 als architect naar Ootmarsum kwam en ruim 20 jaar later, nog steeds als architect, naar Drenthe verhuisde. Maar toen had hij zijn sporen al ruimschoots achtergelaten in Ootmarsum: als architect en bouwkundige maar ook als creatieve en kunstzinnige geest.

 

Creatieve geest

Wie op zijn rouwkaart wordt getypeerd als ‘creatieve geest, levensgenieter, muzikant, opaatje, vader, leraar en spiegel’ die zou niet veel meer te wensen hebben. En dat geldt dus zeker voor Harm Dethmers. Zijn naam is nooit in de vergetelheid geraakt ook al lijkt het heel lang geleden dat hij weer uit Ootmarsum wegging. Dat kwam ook omdat hij zijn Ootmarsumse contacten bleef (onder)houden. Hij kende de weg, hij kende veel mensen en hij kwam altijd met plezier nog weer even terug in het stadje waaraan hij zijn hart voor altijd had verpand.

 

Oorlog

Maar dat Harm Dethmers desondanks naar Drenthe verhuisde had veel, zo niet alles te maken met de band die zijn vrouw Tonnie Blok had met het Drentse platteland. Als kind werd zij daar in de Tweede Wereldoorlog met haar broertjes en zusjes vanuit Rotterdam noodgedwongen ondergebracht. Zij kwam terecht bij een familie in Koekange; een dorpje vlakbij Meppel. Koekange ligt bij de buurtschap Broekhuizen; en het was daar waar Harm en Tonnie Dethmers in de jaren 80 een oude boerderij kochten, opknapten en rond 1990 ook betrokken.
Harm Dethmers was van geboorte ( 3 april 1927) een Groninger; hij kwam ter wereld in Uithuizen in het uiterste noorden van de provincie. Hij trouwde in 1953 en woonde de eerste jaren in Rotterdam; later verhuisde hij naar Wassenaar. Dethmers was architect en werkte bij het architectenbureau van J.J.P. (Jacob) Oud. Een bekende Nederlandse architect met veel grote projecten op zijn naam waaronder het Nationaal Monument (1956) op De Dam in Amsterdam.

 

Stadhuis Almelo

Oud was ook de man die in het begin van de jaren 60 het schetsontwerp maakte van het nieuwe stadhuis voor Almelo. Maar kort daarna overleed hij. Als assistent van Oud maakte Harm Dethmers samen met Hans Oud (de zoon van) deze eervolle klus af. En dat deed hij geheel in de stijl van Oud die voorvechter was van de moderne architectuur. Er was destijds veel kritiek op het ontwerp van Oud. Maar niet veel later werd het stadhuis van Almelo een voorbeeld genoemd van Oud’s poëtisch functionalisme.
Ootmarsummer Jan Weierink (76) werkte van 1970 tot aan zijn benoeming tot burgemeester van Bathmen in 1984 als kabinetschef van de burgemeester van Almelo in het stadhuis. ,,Het was”, herinnert hij zich, ,,een zeer prettig en ruim gebouw om in te werken. Met veel glas en dus ook veel licht. Voor die tijd modern maar iedereen had er naar de zin. Ik heb de opening door minister De Gaay Fortman nog voorbereid.”

 

Stobbenkamp

Om dichtbij zijn project te kunnen zijn, verhuisden Harm Dethmers en zijn vrouw Tonnie met hun kinderen Ineke (nu Anina van 1954) en Harm junior(1956) in 1968 naar Ootmarsum. Hij bouwde er een bungalow aan de rand van de Stobbenkamp met daarnaast een aparte kantoorruimte; dat is nu de woning van Toon Bökkers. Toen het nieuwe stadhuis in Almelo klaar was, had Dethmers de handen vrij voor nieuwe opdrachten. Hij richtte zich daarbij niet alleen op nieuwbouw maar ook op restauratie en herbouw. Dethmers ging ook samenwerken met de Rijksdienst voor Monumentenzorg en concentreerde zich vooral op Ootmarsum. Vanwege de opkomst van de binnenstadsvernieuwing dank zij de enthousiaste impulsen van toenmalig burgemeester Fleers was er genoeg werk te doen.

 

Zichtbaar

Wat dat betreft is de hand van Harm Dethmers nog steeds duidelijk zichtbaar in het stadje. Zo was hij verantwoordelijk voor de herbouw van het pand van Herman Haarhuis aan de Schiltstraat tot Galerie Haerhuys; de bouw van het nieuwe kantoor van het reclamabureau Schulten & Okkinga op de plek van de oude tabaksfabriek van Heupink & Reinders(nu een woonhuis), de bouw van de galerie Chez Moi van Ton Schulten in de oude bakkerij van Toon Wientjes aan de Marktstraat en de restauratie van de oude schuur van Rikmanspoel aan de Denekamperstraat waar in 1976 Wim Riem zich vestigde met zijn Twents Prentenkabinet alsmede het winkelpand van Rikmanspoel aan de Marktstraat. Ook het toentertijd nieuwe kantoorpand van Hulsink aan de Denekamperstraat (later BAM, nu Othmar Decorations van Harry Oude Weernink) ontwierp hij.

 

ABTB/CAVV

Midden jaren 70 diende zich een nieuwe uitdaging aan: de herontwikkeling van het oude ABTB/CAVV-terrein in hartje Ootmarsum. Harm Dethmers was er als architect nauw bij betrokken. Er werden nieuwe woningen gebouwd in de stijl zoals die vroeger ook in Ootmarsum hebben gestaan. Harm Dethmers, vurig pleitbezorger van het moderne bouwen, schuwde hier de traditionele, door sommigen kritisch beschouwde historiserende stijl van bouwen niet. Nieuwe bewoners werden onder anderen Jan Luttikhuis, Jan Oude Veldhuis, Henk van Mierlo en huisarts Hans Dekkers.
Naast zijn werk als architect was hij ook actief in de plaatselijke samenleving. Harm Dethmers en zijn vrouw waren creatief en kunstzinnig. Dat was ook de reden dat ze actief waren binnen de Creatieve Kring Ootmarsum. Daarin had zich een aantal kunstzinnige geesten uit het stadje verzameld onder wie mevrouw Eweg, mevrouw Van Deinum, Gerard Velthuis (later Artica), Ton Schulten, Herman Haarhuis en nog een aantal anderen. In feite gaven zij destijds de aanzet tot de Kunstmarkt van Ootmarsum en wat Ootmarsum nu is: het kunststadje van het Oosten.

 

Hoarnhofbloazers

Muzikaal was Harm Dethmers zeker ook. Hij speelde saxofoon: sopraan en alt. Onder andere bij de Hoarnhofbloazers. Deze kapel is inmiddels alweer tientallen jaren het vaste begeleidingsorkest op de jaarlijkse Zittingsavonden van De Othmarridders. Harm Dethmers was er met zijn alt-saxofoon een vertrouwd gezicht en een van de oprichters. Ook hielp hij steevast mee met het inrichten van de sportzaal tot zittingstheater. Verder speelde hij jarenlang mee in de Big Band van Henk Spiele en bij hofkapel De Siepels van de Othmarridders. Henk Veldboer weet er alles van: ,,Harm Dethmers was op en top een muzikant, zeer gedreven. Hij hoorde met Herman Schuit, Paul Schulten, Gerard Laarhuis en ik tot de oude garde. We repeteerden bij Harm thuis in de kelder. Elke muzikant onderging daar zijn vuurdoop. Wat hebben soms veel plezier gehad.”
Als kunstschilder deed Harm Dethmers het ook bepaald niet onverdienstelijk; integendeel. In Ootmarsum maakte hij een aarzelend begin maar toen hij een keer in Drenthe zat, kreeg hij de smaak te pakken. Zijn goede herinneringen aan Ootmarsum speelden een belangrijke rol als inspiratiebron. Heel wat taferelen en mooie plekjes van Ootmarsum legde hij vast op doek.

Maatschap

Van 1987 tot 1999 werkte Harm Dethmers als architect samen met Wim Loman in een maatschap onder de naam: Dethmers en Loman Architecten. Ook toen hij al lang en breed in Drenthe woonde. Hij pendelde zonder problemen op en neer tussen Broekhuizen en Ootmarsum. Wim Loman, nog altijd actief als architect, leerde veel van zijn collega en leerde hem ook goed kennen. ,,Als architect was hij zeer gedreven”, vertelt Loman. ,,Hij was standvastig en overtuigd van zijn wat hij ontwierp. Hij werkte in de geest van zijn grote leermeester Jakob Oud. Harm Dethmers stond voor modern bouwen. Maar als het niet anders kon, ging hij ook mee in oude bouwstijlen. Wim Loman karakteriseert zijn voormalige collega als ‘uitermate bevlogen als architect’. En: ,,Een veelzijdig en kunstzinnig man maar vooral was hij een bijzonder mens.”

 

‘Doodzonde’

In 2010 overleed zijn vrouw Tonnie; Harm Dethmers bleef alleen achter in de grote boerderij in Broekhuizen waar hij zo graag was. Hij kwam graag over naar Twente. Zo was hij in 2014 nog in Almelo op bezoek in het oude stadhuis. Dat stond toen op de nominatie te worden gesloopt. Harm Dethmers was daar faliekant op tegen. Hij noemde een eventuele sloop ‘doodzonde’. In hoeverre dat heeft geholpen is niet bekend; feit is wel dat het oude stadhuis niet werd gesloopt maar behouden bleef en werd verbouwd tot 90 stadswoningen. Tot grote voldoening van Dethmers.
Anderhalf jaar geleden reed Rob Meijer op verzoek van Harm Dethmers mee naar een oud pand in Nordhorn; hij moest dat bouwkundig inspecteren. Voor Het Drostenhuis leverde het tripje onverwacht een cadeautje op. Dethmers had in zijn boerderij nog een 200 jaar oud fornuis waar hij niets mee deed en in het Drostenhuis een mooie plek kreeg. ,,Hij was Ootmarsum nooit vergeten”, zegt Rob Meijer.

 

Goed gevoel

Ook in Drenthe bleef hij actief; zowel als kunstschilder als muzikant. Tot het laatste toe maakte hij deel uit van het Seniorenorkest van Drenthe. Lichamelijk ging het de laatste tijd wat minder maar geestelijk was Harm Dethmers nog heel helder.
,,Eigenlijk”, vertelt dochter Anina, ,,kon mijn vader vanwege zijn zorgbehoefte ook niet meer alleen in de boerderij wonen. Samen met mijn vriend en mijn broer hebben wij de zorg op ons genomen. We zijn heel blij dat we dat hebben gedaan.Het geeft een goed gevoel. “

Bron: Ootmarsum Vroeger en Nu

Foto's met Harm Dethmers