Standbeeld De Commandeur onthuld

De Commandeur door Tonny Droste.

Op 5 september 2024 ging bij ons thuis de telefoon. Een onbekend nummer. Meestal pak ik dan de telefoon niet op, maar toen deed een onbestemd gevoel mij toch anders besluiten. “Met Tonny Droste uit Borne Hans, hoo is’t met oe?” Ik wist niet wat ik hoorde. Herkende Tonnies stem gelijk, ondanks dat ik hem zeker 10 jaar niet gesproken had. “Ik heb ’n bezönder plan veur Oatmössche en ie möt mie door bie help’n! Kom zoo gauw möggelik bie mie an dan kan ik oe meer vertel’n”.

Daar moest ik het in eerste instantie mee doen. Het wekte echter wel mijn nieuwsgierigheid op. Een paar dagen later reed ik naar Borne. Parkeerde mijn auto voor de deur en zag dat Tonnies voordeur al openstond. “Komt d’r mear in en loopt geliek deur” hoorde ik Tonny vanuit de keuken roepen. Daar stapt ik over snoeren en slangetjes heen en schrok in eerste instantie over de wijze waarop ik hem daar aan de keukentafel aantrof. Grauw en grijs uiterlijk met een zuurstofslangetje in de neus ter ondersteuning van zijn benauwdheid.

In het kort zijn medische situatie uitgelegd, met als eindconclusie recht door zee zoals ik wel van hem gewend was: “Ik heb nig lang meer te lèven, dus wie möt voort maak’n met miene wens!” En die wens kwam er op neer dat Tonny wou dat er een kunstwerk komt in Ootmarsum als dank voor de vele fijne jaren die hij gewerkt had in zijn geliefde gemeente. “Er moet een beeld van Maurits op een steigerend paard komen op een van de rotondes van Ootmarsum en daar moet jij mij bij helpen omdat jij lid bent van de Stichting Heemhuis Ootmarsum en jij veel mensen kent en weet te mobiliseren.” Dat was weer even schrikken moet ik eerlijk bekennen.

Na enige bedenktijd ben ik weer naar Borne gereden om de wens van Tonny nader te bespreken. Ik had inmiddels meerdere kunstenaars benaderd met de vraag of zij bereid waren en de tijd hadden om op zeer korte termijn een dergelijk groot beeld te maken. Dat viel echter niet mee. De bekende Ootmarsumse kunstenaar Berend Seiger hield voor dit grote project aanvankelijk een slag om de arm in verband met zijn gezondheid en die van zijn partner Lies en de angst dat hij zijn atelier zou moeten verlaten wegens de plannen van Defensie om vlak bij hem voor de deur een munitieopslagplaats te realiseren. En hij zou het wel willen proberen wanneer kunstenaar Mathilde Damhuis uit Losser, die regelmatig bij hem in het atelier kwam, hem daarbij zou gaan helpen.

Tonny was blij dat er al kleine stapjes inzake dit bijzondere project gezet waren en vroeg mij uitdrukkelijk om door te zetten en de vaart er in te houden. Hij stemde ook toe in mijn verzoek om Hans van Zuilekom, die in de periode dat Tonny voor de gemeente Ootmarsum werkzaam was, zijn wethouder was, toe te voegen aan ons projectgroepje. Dit omdat Hans de weg binnen het gemeentehuis veel beter kent dan ik.

Al snel kwamen we tot de conclusie dat een beeld plaatsen op een rotonde niet mogelijk is, omdat deze eigendom zijn van de provincie. Bovendien vonden Hans en ik dat een dergelijk beeld veel te bombastisch is voor Ootmarsumse begrippen. Vooral ook omdat helemaal niet zeker is dat Maurits persoonlijk voor de poorten van Ootmarsum heeft gestaan om de stad van de Spanjaarden te bevrijden. Zijn leger heeft dat wel gedaan, maar het is echter wel zeer de vraag of de bevolking daar echt blij mee was, omdat ze na het vertrek van de Spanjaarden als katholieke meerderheid de Grote Kerk weer moesten overdragen aan de zeer kleine protestantse gemeenschap!

Berend Seiger kwam met diverse alternatieven om een eenvoudiger beeld van Maurits te maken. Hij had al eens een schaalmodel gemaakt van Maurits te paard, dat een plek ergens bij Enschede zou krijgen en een rechtopstaande Maurits. Ook kwam hij met voorstellen om het bestaande beeldje van Maurits te verwerken in het beeld “De Levensbloem” dat in de vorm van een wasmodel op ware grootte al in zijn atelier klaar stond. Al deze bespiegelingen hebben we steeds met Tonny doorgenomen.

In januari 2025 is Hans van Zuilekom voor een overleg in het gemeentehuis van Dinkelland. Hij komt terug met het voorstel om niet een beeld van Maurits te maken, maar van een Commandeur, met een link naar de verdwenen Commandrie van de Duitse Orde die van 1262 tot 1635 in Ootmarsum gevestigd was. Tonny ging direct akkoord met dit voorstel en ook Berend Seiger zag wel mogelijkheden, vooral ook omdat Mathilde had toegezegd wel te willen helpen met het realiseren van een levensgroot Maurits beeld. Dit zou voor haar een prachtig leerobject zijn.

Terwijl ik thuis achter de computer bezig was met het samenstellen van een overeenkomst tussen Berend Seiger en de Stichting Heemhuis Poorten Frederik Ootmarsum, die op verzoek van Tonny en zijn notaris de opdrachtgever moest zijn, kwam Hans van Zuilekom bij ons aan de deur. Hij kwam rechtstreeks terug uit een overleg met Harry Oude Weernink, waarbij toevallig ook onze plannen voor een beeld van een commandeur ter sprake kwam. Harry was een hele tijd terug voorzitter van de Stichting Commandrie Ootmarsum die een poging wilde doen om delen van de commandrie te doen herrijzen. En Harry gaf daarbij aan dat hij destijds ook al een model voor een standbeeld van een commandeur door een kunstenaar had laten maken en wel door ……… Mathilde Damhuis! Hoe is het mogelijk? Toeval bestaat niet zegt men wel eens.

In goed overleg met Berend en Mathilde is toen besloten dat Mathilde de hoofduitvoerder van het project “De Commandeur” zou worden en dat Berend haar met raad en daad zou ondersteunen en zijn atelier aan het kanaal beschikbaar zou stellen voor het afwerken van het beeld. De overeenkomst werd aangepast en op 3 februari 2025 in huize van Zuilekom ondertekend.

Intussen waren Hans en ik op 21 januari al naar Delden getogen, waar Tonny inmiddels in een verzorgingshuis verbleef, om hem het model van de commandeur van Mathilde te laten zien en met hem te bespreken dat Maurits ingeruild zou worden door de commandeur. Tonny was gelukkig direct heel enthousiast over het model en zat te klappen in zijn rolstoel. Hij vloekte een keer en zei: “kearls dit is het helemoal. Hier bin ik hatstikke blier met!”.

Kort na de ondertekening van de opdracht namen we via de app contact op met Tonny om een afspraak te maken voor een ontmoeting tussen hem en Mathilde. Daar hebben we helaas nooit antwoord op gekregen omdat Tonny toen veel te vroeg al overleden was. Zeer spijtig dat het contact er nooit gekomen is, maar wel blij dat Tonny het model van de commandeur gezien had en dat hij daar bijzonder tevreden over was.

Mathilde ging vervolgens heel voortvarend aan de slag met deze bijzondere opdracht. Ze werd daarbij steeds heel goed ondersteund door haar partner Marja. Eerst maakte ze een model van kippengaas en piepschuim, dat vervolgens met was werd afgewerkt. Het wasmodel ging vervolgens naar de Kunstgieterij van Marius Bruggeman en zijn zoon in Zutphen. Daar werd het model in vele kleine stukken verdeeld, mallen van gemaakt en vervolgens in brons gegoten. Aan Mathilde vervolgens weer de eer om samen met Marius de stukken te polijsten en aan elkaar te lassen tot een complete Commandeur. Het beeld kwam daarna naar Agelo naar het atelier van Berend Seiger om afgewerkt en gepatineerd te worden. Dat laatste proces is in een hal van Artica op het industrieterrein de Mors helemaal volbracht.

Diverse bezoekjes aan het atelier van Mathilde in Losser door Hans van Zuilekom en ondergetekende vonden plaats om de voortgang van de werkzaamheden te bekijken en nadere afspraken over diverse zaken te maken.

In goed overleg met de gemeente Dinkelland werd een definitieve plek uitgekozen waar de Commandeur geplaatst zou worden en werd de vergunning verleend. Dat overleg verliep heel soepel. Dankzij de inzet van de buitendienst van de gemeente, onder leiding van René Droste, toevallig een volle neef van Tonny, was het bloemenperk aan het Ben Morshuisplein zo omgebouwd tot een prachtige plek voor ons standbeeld, met rozen er om heen en mooie verlichting aan de voet van het beeld.

Intussen is er druk overleg gevoerd met steenhouwerij Monser in Nordhorn over het maken van een Bentheimerzandsteen sokkel. En werd de vrijwillige bouwploeg van het Heemhuis Ootmarsum opgetrommeld om te zorgen dat er op de plek waar het beeld zou komen te staan een degelijke betonnen fundering aangelegd zou worden.

Met hulp van de mannen van Monser met hun vrachtwagen met kraan werd veertien dagen na het betonstorten, op 9 december de zandstenen sokkel en op 16 december het beeld geplaatst. Hierdoor konden wij nu hier vandaag bij elkaar komen om het beeld te onthullen.

Straks in de Gasterij Oatmössche kunt op een TV-scherm een presentatie bewonderen over het hele productieproces van de Commandeur.

U zult begrijpen dat het een hele klus is geweest om tot dit eindresultaat te kunnen komen en om steeds alle neuzen dezelfde kant op te krijgen! Zonder hulp van velen hier aanwezig was het Hans en mij niet gelukt om in zo’n korte tijd dit prachtige beeld hier te kunnen plaatsen. En de wens van Tonny in vervulling te kunnen laten gaan.

De gemeenschap Ootmarsum is uiteraard Tonny Droste heel erg dankbaar voor zijn initiatief en is trots op deze prachtige aanwinst voor de stad. Ook Tonnies notaris Jeroen Kuhlman hartelijk dank voor zijn inzet om een en ander juridisch in goede banen te leiden.

Hartelijk dank uiteraard ook aan de Kunstenaars Mathilde Damhuis en Berend Seiger en Marja niet te vergeten, die een super grote rol hebben gespeeld in de totstandkoming van de Commandeur. Daarbij zeer goed geholpen daar Marius Bruggeman en zijn zoon van de Kunstgieterij en de medewerkers van steenhouwerij Monser. En niet te vergeten René Meijer die ons met zijn frontlader geweldig heeft geholpen om het zware beeld bij Berend het atelier in te rijden. Ook dank aan hen!

Dank ook aan alle mensen van de gemeente Dinkelland van de binnen- en buitendienst die op de een of andere manier hebben bijgedragen aan de realisering van dit bijzondere kunstproject.

Heel bijzonder was ook de inzet van de vrijwilligers van de bouwploeg Heemhuis Ootmarsum. Op aanwijzing van de bouwkundig tekenaars en uitvoerders Harrie Munsterhuis en Herman Bossink hebben de bouwers en sjouwers Gerard Groener, Jan Borggreve, Harry Wolbers, Harry Beld en Hans Loohuis heel belangrijk werk verricht inzake de fundering onder het beeld en het plaatsen van de sokkel en uiteindelijk ook van het beeld zelf. Hartelijk dank ook aan jullie voor die geweldige inzet mannen.

Ben Raatgerink: bedankt voor het geluid van vanmiddag.

Tot slot ook dank aan Hans van Zuilekom voor zijn inzet om de wens van Tonny in vervulling te laten gaan en de fijne samenwerking die we hadden om dit hele traject op een goede manier te kunnen volbrengen. We hebben ons regelmatig in allerlei bochten moeten wringen, maar het is gelukt Hans!

Ik heb vaak geroepen dat ik wel een boek zou kunnen schrijven over dit hele bijzondere gebeuren. Dat zal er wel niet van komen. Maar ik vind het wel verdomde jammer dat Tonny hier vandaag niet Zijn Commandeur heeft kunnen onthullen.