Paulus Johannes Maria Pikkemaat
Paulus Johannes Maria (Paul) Pikkemaat (1939-2021)Partner: S.H.
Paul Pikkemaat: een markante Ootmarsummer die hield van reuring, gezelligheid en harmonie.
Er is een Ootmarsummer doodgegaan. En niet zomaar één. Want zo mag Paul Pikkemaat wel worden getypeerd. Zaterdagavond om vier minuten over tien is Paul Pikkemaat in het ziekenhuis rustig ingeslapen. Toch nog sneller dan verwacht, op 82-jarige leeftijd. ,,Zijn lichaam was op, zijn hart kon het niet meer aan”, zegt zijn vrouw Suze. Het verdriet is groot maar ze heeft er vrede mee.
Een markante, kleurrijke, vrolijke en plezierige man: het zijn zo maar wat karakterschetsen van Paul Pikkemaat die daarnaast ook veelzijdig was. Hij was van vele markten thuis. Innemend was hij ook, kon met iedereen overweg. Paul was een man van harmonie. Als er al ergens een meningsverschil was of dreigde te ontstaan dan was hij de eerste die naar een oplossing zocht en ook vond.
Gezellig
Waar Paul Pikkemaat was, was het gezellig en was er reuring. Hij hield van een pröatke en van een kwinkslag. Een mooie anekdote of een mooi verhaal was aan hem zeer besteed. Niet zelden lachte hij ook het hardst. Met als vaste afsluiter: ‘Of nich dan’. Als koorzanger stond hij links vooraan op de koorzolder. En ook al was hij aan het zingen, hij zag met zijn pretogen iedereen de kerk binnenkomen over zijn leesbril heen. Zingen met het herenkoor was zijn grote passie; en dan het allerliefst gregoriaans. Meer dan 40 jaar lid was hij van het roemruchte herenkoor. Als bas was hij een rots in de branding.
Maar ook op andere fronten zocht en vond Paul zijn vertier naast zijn dagelijkse werk ‘in de textiel’. Hij was vele jaren een zogeheten product manager bij Blijdenstein en Willink in Enschede. Paul deed zaken met grote ziekenhuizen en instellingen over textiel: van beddegoed tot gordijnen. Ook na zijn pensionering blijf hij nog zeker tien jaar actief in de textiel.
Petrus en Paulus
Paul Pikkemaat werd geboren op 29 juni 1939, het hoogfeest in de katholieke kerk van Peter en Paul, de apostelen Petrus en Paulus. Daarom werd hij ook Paulus genoemd. Zijn moeder had na haar eerste zoon Joop liever een meisje gehad; maar het werd dus een jongen. En wat voor één. Paul had met zijn geboortehuis op de hoek van het Oldenzaalsvoetpad en de Alleeweg waar hij zijn hele leven bleef wonen een ideale uitvalsbasis voor allerlei avonturen. Want avontuurlijk ingesteld, dat was Paul zeker.
Gerhard Broekhuis schreef daarover in het Jaarboek 2010 van de Heemkunde Ootmarsum; onder het kopje: ‘Klein road jungske’. Gerhard vertelt de anekdote dat hij in september 1945, een paar maanden na de Tweede Wereldoorlog, melk moest halen bij de Poolboer in Klein-Agelo. Op weg daarnaar toe kwam hij langs het huis van de familie Pikkemaat. En toen stond daar ineens een kleine jongen die hij eerder had leren kennen op de jongensschool aan de Denekamperstraat: ‘met dat mooie roade hoar en met ’n greun petke op ’n kop’.
Sukerpot
Als Gerhard Broekhuis die kleine jongen vertelt dat hij naar de Poolboer moet om melk te halen zegt Paul: ‘Dan loop ik met oe met want ik ken Pool-Sina heel good. Doar kom ik heel vaak en dan krieg ik mangs ne beschuut met suker’. En dáár gingen de twee jongens van een jaar of zes, zeven; de Alleeweg naar beneden. Bij de Poolboer kwam Sina van de del, zee leup op kloomp. Toen Sina naar achteren ging om melk te halen kwam ‘Poutje’ voor Gerhard staan: ‘Ziene grote oag’n dreajd’n hen-en-wear. Samenzwering. Hee beduud’n mie met zien kromme vingerke dat ik dichterbie mos komm’n. In ne broene kast ston ’n sukerpot. Poutje deur zien wiesvingerke in ’n moond en drukk’n den in ’n sukerpot. En veur da’k ’t in de gaat’n har greep e miene haand; stak mien wiesvingerke in zienen moond en drukk’n den ok in ’n sukerpot. Toen kwam Sina binnen’n. Mer het har niks zeen. En wie kreeg’n ne lekkere beschuut met suker. En zoa jong as e was, hee gaf mie nen vett’n knipoog, zoas e dat tot op ’n dag van vandaag nóg altied döt as e wear en mooi verhaal heft verteld’.
Vrienden
Paul Pikkemaat was een gangmaker. Als hij ergens was dan gebeurde er wat. Vraag het aan Joop Heesink die Paul Pikkemaat goed heeft leren kennen. Al was het alleen maar omdat Paul en zijn broer, Ben Heesink, niet alleen leeftijds- en klasgenoten waren maar ook – letterlijk – vrienden voor het leven. ,,Paul”, vertelt Joop, ,,kwam altijd bij ons. Vroeger en ook de laatste jaren dat Ben leefde kwam hij elke week langs. Dan zette hij ook de afvalcontainer aan de straat.”
Joop Heesink herinnert zich dat Paul Pikkemaat en hij ook lid waren van de plaatselijke wandelsport. En dat ze met hun tweeën ook actief waren voor Helios in Noord-Deurningen. Dat was de wandelsportvereniging van het jongensinternaat bij het klooster. ,,Dan liepen wij met bazuinen voor de wandelsporters aan en bliezen wij melodieën.”
Plezierig
Het was dan ook niet vreemd dat Paul later ook lid werd van de Harmonie Caecilia. Hij speelde vele jaren trompet – als het moest ook trombone – maar laatstelijk ook tuba. Paul Pikkemaat zat ook in het bestuur van ‘de muziek’ toen Joop voorzitter was. ,,Paul heeft in de jaren ’70 nog geregeld dat wij nieuwe blauwe uniformen kregen; de mooiste die we ooit hebben gehad. Paul deed dat geheel op zijn eigen manier. Hij was een goede muzikant en vooral een plezierig mens.”
Daarmee paste Paul Pikkemaat ook zo goed bij de carnavalsvereniging De Othmarridders; vanaf de oprichting in 1964 was hij actief. Het was eigenlijk ook wel logisch dat hij in 1967 na drie jaar achter elkaar adjudant te zijn geweest prins werd. Als prins Paulus 1 was zijn lijfspreuk: ‘Drink ‘m d’r oet, ’t wodt d’r te vol’. Zijn adjudanten waren Wim Essink senior en Toon Heupink.
Paul hield ook als prins van een grap. Hij zorgde er hoogstpersoonlijk voor dat André Bökkers winnaar werd van de teken- en kleurwedstrijd. André had en heeft vele talenten maar juist op dat gebied niet echt. Maar door die prijs ging hij daar wel zelf in geloven. Tot grote hilariteit van de Ootmarsumse carnavalsprins die destijds kind aan huis bij Bökkers aan de Molenstraat.
Waarde
Ben Morshuis, oud-prins en leeftijdsgenoot, kenschetst Paul Pikkemaat als ‘een gezellige en gemoedelijke man’. ,,Hij was geen man die met een microfoon een hele zaal kon bespelen maar in groepsverband was hij zeer aimabel. Paul kon ook goed organiseren. Hij was voorzitter van de feestcommissie waarvan Jan Luttikhuis en ik ook lid waren. Hij was de bedenker van het kindercarnaval in Ootmarsum. Paul is van grote waarde geweest voor De Othmarridders. Als initiatiefnemer en sfeermaker. Hij wist veel dingen van de grond te krijgen.”
Gregoriaans
Paul zorgde ook bij het herenkoor van de Simon en Judaskerk voor sfeer en gezelligheid. Maar bovenal was het Gregoriaans zijn grote hobby. Op de koorzolder tussen mannen als Bernard Geerdink, Frans Tenniglo, Jan Busscher, Fons van Koersveld, Gait Weierink en Jan Koenen voelde Paul zich helemaal thuis. En natuurlijk ook bij de wekelijkse nazit na de repetitie in het café van Gait Pikkemaat. Jan Tenniglo weet daar alles van; hij stond vele jaren naast Paul op de koorzolder.
,,Het Gregoriaans was hem alles. Paul was een goede zanger die letterlijk en figuurlijk een belangrijke stem had in het koor. Mede-zanger Henk Veldboer kan dat alleen maar beamen. Ook dat Paul van de consensus was. ,,Eén scheef woord van iemand wist hij meteen recht te brouwen.” Henk Veldboer herinnert zich Paul ook als invaller in de hofkapel. ,,Als het moest gebeuren dan was hij van de partij.”
Een borrel
Zo was hij dat ook bij zijn kegelclub NOS: Nieuwe Sociëteit Ootmarsum. Paul liet zelden verstek gaan op de kegelbaan bij hotel Rolink, nu De Landmarke. Ook in het cafeetje van Johan Steinmeijer voelde hij zich thuis met mannen als Alex Eissink en Gait Kötterman. Een borrel, kaarten en praten over van alles en nog wat: meer hadden deze mannen niet nodig.
Paul Pikkemaat voelde zich en betrokken bij Ootmarsum; bij de cultuur en historie van zijn stadje. Hij was geïnteresseerd en zeer verwant aan de vele oude tradities. Zoals bijvoorbeeld midwinterhoornblazen. Paul was een verdienstelijk midwinterhoornblazer. Namens de stad Ootmarsum blies hij samen met Jan Bekhuis , Herman Bekhuis en Frans Tenniglo mee in , toen nog wedstrijden , om de zilveren midwinterhoorn van de Kemissie veur ‘t Mirreweenterhoornbloazen.
Geïnteresseerd
De laatste jaren van zijn leven deed Paul Pikkemaat wat rustiger aan. Mede ingegeven door een hartinfarct op Hemelvaartsdag 1991. Paul stond niet meer overal vooraan, integendeel. Hij zocht de rust en de luwte op ofschoon hij op zijn manier wel actief bleef en vooral ook geïnteresseerd in alles en iedereen. Maar de laatste maanden ging zijn fysieke gesteldheid achteruit. Zaterdagmorgen zag hij zijn kleinkinderen nog. Zijn kinderen zouden de nacht van zaterdag op zondag bij hun vader waken. Maar dat hoefde niet meer.
Paul Pikkemaat was 55 jaar getrouw met Suze ter Huurne uit Haaksbergen. Ze kregen twee kinderen: Joost en Michiel, en twee kleinderen. De jongste viert vandaag (woensdag) zijn derde verjaardag. Hij heet Paul, net als zijn opa. En ook hij heeft rood haar, opnieuw ‘een klein road jungske’.
De jong’s
Woensdagavond is er de gelegenheid tot condoleren; donderdagmiddag is de uitvaart en begrafenis. In zijn zo vertrouwde Simon en Judaskerk waar hij zo graag was. Met pastoor Casper Pikkemaat (familie) uit Tubbergen als voorganger. En op de koorzolder natuurlijk de mannen van ‘zijn’ herenkoor. Zij nemen op hun manier afscheid van Paul Pikkemaat: in het Gregoriaans.
Paul wordt aansluitend begraven op het kerkhof waar hij vlak bij woonde en waar hij ook geregeld en graag kwam. Steevast maakte hij dan een rondje langs ‘de jong’s’ van het herenkoor die hem waren voorgegaan en zei hij ze goeiedag. Donderdag is Paul Pikkemaat ook één van hen. Ootmarsum zal hem node missen.
Tekst: Ootmarsum Vroeger en Nu
Foto's met Paulus Johannes Maria (Paul) Pikkemaat
