Bernardus Johannes Velthuis
Bernardus Johannes (Ben, Sixtus) Velthuis (1922-2020)
Pater Ben, Sixtus Velthuis (1922-2020) was zijn hele leven onderweg maar overal liet hij een stukje van zijn hart achter
Hij kon wel 100 jaar worden, zei zijn zus Willy Luttikhuis een paar dagen geleden nog. Zij was met Kerstmis vanuit Ootmarsum nog bij haar broer op bezoek was geweest. En pater Ben Velthuis was in haar ogen nog goed te pas in zijn fraaie appartement in het verzorgingshuis Gravenstate bij het klooster van de Zusters Franciscanessen van Denekamp. Maar ‘de 100’ heeft hij toch niet gehaald, want de in Ootmarsum geboren Ben Velthuis overleed op de ochtend van de eerste dag van het nieuwe jaar geheel onverwacht in zijn slaap. Hij was met een uitermate respectabele 97 jaar de oudste Karmeliet in Nederland.
Innemend
Met zijn overlijden is een kleurrijk leven afgesloten van een Karmeliet die op verscheidene plaatsen in de wereld met grote zorg en toewijding heeft gewerkt als pater en priester in uiteenlopende disciplines; van leraar en kapelaan tot pastoor en zielzorger in ziekenhuizen in Duitsland en in een bejaardenhuis. Ben Velthuis voelde zich overal meteen thuis; hoe de omstandigheden ook waren. Waar hij ook – werkzaam – is geweest, iedereen zal zich hem herinneren als een vriendelijke en innemende man die gemakkelijk en joviaal met mensen kon omgaan en die vooral ook hield van humor en gezelligheid. Maar de geboren Ootmarsummer was vooral ook rusteloos. ,,Hij was altijd weer op zoek naar iets nieuws, een nieuwe uitdaging”, vertelt zijn jongste zus Willy (80). Ze herinnert zich nog dat hij ooit solliciteerde op de functie van pastoor in Dedemsvaart. ,,Hij bleek als enige te hebben gereageerd. En was ons Ben zo ineens pastoor in Dedemsvaart.”
Avontuur
Zijn hang naar iets nieuws, naar avontuur, naar het verre, vreemde en onbekende uitte zich al vroeg bij de jonge Ben Velthuis. Hij werd op 14 mei 1922 als Bernardus Johannes geboren; het derde kind in een gezin van uiteindelijk tien kinderen. Henk, de latere aannemer, was de oudste; hij zou nu 105 jaar zijn geweest. Zijn ouders – Hendricus Velthuis en Gezina Keupink – woonden aan de Oostwal. Na de lagere school ging hij naar het klein-seminarie van de Karmelieten in Zenderen. In hoeverre hij zich ‘geroepen’ voelde om pater c.q. priester te worden is niet bekend. In de eerste helft van de vorige eeuw was het heel gewoon dat één kind uit een gezin priester of het klooster in ging. Voor de ouders vaak een hele eer.
Dat Ben Velthuis voor Zenderen koos had wellicht ook een praktische reden; dit was immers dichtbij. In Zenderen werden de studenten meestal opgeleid missionaris. Het betekende ook dat ze later intraden in de kloosterorde van de Karmelieten daar. Ben volgde het gymnasium in Zenderen van 1935 tot 1942. In het jaarboek 2008 van de Heemkunde Ootmarsum vertelt hij uitgebreid over deze episode in zijn leven. ,,De rector was een oude baas van 70. Hij gaf Grieks. Toen de Duitsers in 1940 ons lande binnenvielen meldde hij ’s ochtens vroeg in de kapel ‘het is oorlog’, en hij huilde.”
Karmelieten
Na zijn studie besloot Ben Velthuis in te treden bij de Karmelieten. Daarvoor was hij eerst en jaar novice in Boxmeer. Als kloosternaam koos hij Sixtus; een heiligennaam die ook door meerdere pausen was aangenomen. In september 1943 legde hij zijn geloften af. Daarna volgde tot 1947 hij een studie filosofie en theologie in het Limburgse Merkelbeek. Met deze bagage vertrok hij voor verdere studie naar São Paulo in Brazilië. In deze stad werd hij in juli 1949 tot priester gewijd. Maar het zou nog een jaar duren voordat pater Ben Velthuis als neomist zou worden ingehaald in zijn geboorteplaats Ootmarsum en in de plaatselijke Simon en Judaskerk officieel de eerste heilige mis op te dragen. Dat was in augustus 1950. Pater Velthuis reisde met een schip van São Paulo naar Italië. Via Rome kwam hij uiteindelijk weer terug in ‘zijn’ Ootmarsum.
Intocht
Zijn intocht als neomist in Ootmarsum heeft Ben Velthuis ‘nooit vergeten’ vertelde hij in 2008. ,,Het was in één woord grandioos”, herinnerde hij zich toen als de dag van gisteren. En daarmee zei hij niets teveel want het inhalen van een neomist was in die tijd een groot feest voor de hele geloofsgemeenschap. Elk jaar werd er werd één ingehaald. Heel Ootmarsum liep uit toen de neomist Ben Velthuis in de zomer van 1950 in een landauer samen met zijn moeder en pastoor Scheepers werd ingehaald. Zijn vader was er niet bij; hij overleed al in 1943 op nog maar 56-jarige leeftijd.
Op de bok van de landauer zaten de heren Bos en Gait Hofsté uit de Palthestraat. Ben Velthuis wist het nog precies. Vanaf de gemeentegrens van Ootmarsum, bij hotel Blokhuis-Rolink, ging het in één lange optocht naar het woonhuis van de familie Velthuis aan de Oostwal. Alle verenigingen uit Ootmarsum liepen mee. Om te beginnen natuurlijk de harmonie Caecilea, de bruidjes van dat jaar, de wandelsportvereniging, voetballers van KOSC, de Kajotters(Katholieke Jongeren), de gidsen, welpen en verkenners. Langs de kant van de route stond het zwart van de mensen die de neomist en zijn moeder toejuichten. Ootmarsum pakte uit zoals het stadje dat toen kon.
Eerste mis
Ben Velthuis: ,,Bij ons huis aan de Oostwal stond een enorme menigte ons op te wachten. Er waren toespraken; onder anderen van naaste noaber Gait Wilbers, en er werd gezongen door het zangkoor Bene Cantate. Namens de buren van de Oostwal kreeg ik een nieuwe fiets cadeau; een Gazelle. Ik ben dat nooit vergeten. Dat gold ook voor de eerste heilige mis in de Simon en Judaskerk. Een mis met ik weet niet hoeveel ‘heren’. Wat een kerkelijke luister en pracht en praal. Pastoor Scheepers was er naast mij ook één van.”
Aansluitend werd het feest met veel genodigden voortgezet in en buiten het klooster Maria ad Fontes. ,,Het was geweldig.” Ook zijn zus Willy herinnert zich dat nog. ,,Er waren ontzettend veel mensen, er was feest en veel plezier. Heel Ootmarsum was versierd en ik had een lange jurk aan.”
Rome en de paus
Van 1951 tot 1952 studeerde pater Ben Velthuis theologie aan het Angelicum in Rome. Daar behaalde hij zijn licentiaat in de theologie. Pater Velthuis had in het Vaticaan in Rome ook een ontmoeting met de toenmalige paus Pius XII Pacelli. Ze spraken ook even met elkaar. ,,De paus vroeg waar ik vandaan kwam. Ik zei hem: Ootmarsum. Maar hij schudde zijn hoofd, de paus wist wel waar Nederland lag maar Ootmarsum, nee dat kende hij niet.” Ben Velthuis vertelde de anecdote altijd met veel plezier. Zoals hij ook graag een andere anecdote in Rome vertelde: ,, Op verzoek van familieleden en bekenden stuurde ik de pauselijke zegen op naar Ootmarsum. Dat deed ik via voorgedrukte en fraaie beschilderde formulieren. Met daarop stempels van de paus en het Vaticaan. De twee stempelst kostten vijf gulden. Een broerder van ons klooster haalde hele stapels op. In Ootmarsum was iedereen er erg blij mee. Als men dan vroeg wat dat kostte, antwoordde ik: niets. Maar dat deden ze wel, gelukkig. Ik kon immers ook niet van de wind leven. Mijn oudste broer Henk wist dat heel goed en zei dan altijd: ‘Is de voorzienigheid d’r wear west?’ Hij maakte overal gekheid over.”
Sacrista
Na een periode in Merkelbeek werd Ben Velthuis assistent bij de Stichting Carmelcollege. Weer later was hij tien jaar sacrista in het klooster van de Karmelieten in Oss, een soort van koster die verantwoordelijk was voor het hele gebouwencomplex. Vervolgens was hij als zielzorger werkzaam in ziekenhuizen in Duitsland, en in parochies en in een bejaardenhuis in Nederland; onder meer in Almelo, Barger Compascuum, Dedemsvaart en Heino. Heino was zijn één na laatste ‘station’waar hij liefst 18 jaar was.
In november 2008 verhuisde pater Ben Velthuis weer naar zijn geboortestreek. De eerste jaren in het klooster, de laatste jaren in het verzorgingshuis Gravenstate. Het waren zijn 24ste en 25ste woonadres. Hij had een prachtig uitzicht op de omringende weilanden en natuur. Niet zelden kwam hij oog in oog met een ree. Pater Sixtus sprak dan ook van van ‘een klein stukje hemel op aarde’.
Zwerver
In zijn laatste levensjaren keek hij vaak terug op zijn leven. Met gemengde gevoelens; vanwege zijn onzekerheid en rusteloosheid. Maar ook met plezier vanwege dat wat hij allemaal heeft mogen meemaken. Hij vergeleek zichzelf relativerend met een zwerver. ,,Zo voelde ik me ook. Ik heb na de Oostwal in Ootmarsum 24 adressen gehad. Ik was eigenlijk iemand zonder vaste woon- of verblijfplaats. Ik was altijd onderweg. Ik woonde in een eenvoudige kloostercel, in een ziekenhuiskamer met opklapbed, maar ook in een vorstelijke pastorie met een goede huishoudster en een heuse wijnkelder. Maar waar ik ook ben geweest; overal heb ik een stukje van mijn hart laten liggen.”
Ben Velthuis hield erg veel van fietsen in de vrije natuur en van muziek. Wie bij hem op bezoek kwam in Denekamp kon daar aanvankelijk oorverdovend van meegenieten. Mensen deden hem geen groter plezier dan hem mee te nemen in de auto voor een ritje door Noordoost-Twente. Hij kende de wegen rond Ootmarsum en Denekamp nog op zijn duimpje. Hij wees de chauffeur de weg waar hij naar toe wilde. Ben Velthuis was een echte Twentenaar en Ootmarsum was hem heel dierbaar.
Geïnteresseerd
Twee maanden geleden was Ben voor het laatst in Ootmarsum weet zus Willy. Samen met zuster Paula die vaak met hem meeging. ,,Hij genoot dan zo van een kopje koffie”, vertelt Willy. ,,Hij was nog zo geïnteresseerd in Ootmarsum met zijn tradities als het vlöggeln en de mensen. Hij kende er nog veel.’’
Koesteren
Op maandag 6 januari, Driekoningen, neemt de Karmelietengemeenschap afscheid van een hartelijke en betrokken medebroeder, de familie van een broer, zwager, oom en neef en anderen van een vriend, kennis of wat ook, maar vooral van een mooi en fijn mens. De afscheidsviering is om 10.30 uur in de parochiekerk in Zenderen; daarna wordt pater Sixtus, Ben Velthuis te ruste gelegd op het kloosterkerkhof.
Van het oorspronkelijke gezin van tien kinderen van Hendricus Velthuis en Gezina Keupink aan de Oostwal zijn er nu nog drie over: Lies (94), Chris (90) en Willy (80). ,,Ja”, beseft Willy Luttikhuis-Velthuis, ,,zo gaat dat, dat is het leven. Het gaat ooit voorbij. Maar we hebben hele goede herinneringen aan Ben. Die zullen we koesteren. Maar we zullen hem wel missen.”
Bron: Ootmarsum Vroeger en Nu
