Jan Pikkemaat
Johannes Hermanus (Jan) Pikkemaat (1961-2023)
Het afscheid van Jan Pikkemaat (1961-2023): met een glimlach, een traan én muziek van KISS
Afgelopen zondag, ‘s middag om half een, luidden de klokken van de Simon en Judaskerk van Ootmarsum. Voor Jan Pikkemaat. Op hetzelfde moment speelde FC Twente in Enschede tegen Feyenoord. Hij zag als fervent Twentesupporter al lang uit naar deze topwedstrijd. Wat had Jan deze spectaculaire topwedstrijd graag willen zien; in de televisiekamer van ’t Bouwhuis of anders op z’n laptop in bed. Maar zover kwam het niet.
Jan overleed een dag eerder in zijn vertrouwde kamer in ’t Bouwhuis in Enschede waar hij het afgelopen jaar met ontzettend veel plezier woonde. Aan een leven van ruim 61 jaar van een bijzondere en markante Ootmarsummer kwam hiermee een einde.
Laatste gang
Jan Pikkemaat wilde bij zijn afscheid graag een eucharistieviering in de kerk in de schaduw waarvan hij opgroeide. En het liefst ook met pastoor Theo Munsterhuis als voorganger. Aan beide wensen kon worden voldaan. Het was het laatste wat zijn moeder Siny en zijn zus Gerda voor hem konden doen, konden regelen. Hoe mooi was het ook dat zoveel mensen donderdagmiddag naar de Simon en Judaskerk kwamen om Jan te begeleiden op zijn laatste gang.
Bucketlist
Jan Pikkemaat wist dat zijn levenseinde onvermijdelijk was. In mei 2021werd longkanker bij hem geconstateerd. En na een half jaar was hij uitbehandeld. De laatste fase van zijn leven was aangebroken. Hoe lang die zou duren kon niemand hem zeggen. Maar Jan ging niet bij de pakken neerzitten. Hij stelde een soort van bucketlijst op van dingen die hij nog graag wilde doen. Hij wilde nog alles uit het leven halen wat erin zat.
Ras-Ootmarsummer
Dat typeerde Jan Pikkemaat. Hij ging zijn eigen weg in zijn leven dat voor hem begon op 16 oktober 1961 in het ziekenhuis in Oldenzaal. In de aanpalende Antoniuskerk werd hij direct gedoopt. Zo ging dat in die tijd. Ofschoon geboren in Oldenzaal werd en was Jan een ras-Ootmarsummer. Als geen ander bekend en vertrouwd met het reilen en zeilen in Ootmarsum met zijn vele tradities. Vele daarvan maakte hij van jongs af aan mee in het café van zijn ouders: Siny en Gait Pikkemaat.
Ondernemend
Jan groeide op in de omgeving van de Ganzenmarkt, later ook samen met zijn zus Gerda en broer Marcel. Het café en de Boerenbond waren het centrum van zijn jonge leven. Jan was een ondernemend type. Als jongen van een jaar of zes kroop hij achter het huis op een dag onopgemerkt achter het stuur van de vrachtwagen van drankenhandel Heisterkamp. Hij slaagde erin de contactsleutel om te draaien en reed er een stukje mee vooruit. Totdat de chauffeur van Heisterkamp het in de gaten kreeg en snel ingreep. De actie van Jan liep zonder ongelukken met een sisser af.
Met de fiets
Na de lagere school ging Jan naar de Detailhandelsschool in Enschede. Omdat hij de horecawereld had leren kennen, leek het hem wel wat om ook die weg in te slaan. Hij begon als kelner bij Landgoed De Holtweyde in Lattrop. Elke dag met zijn fiets op en neer; weer of geen weer. Datzelfde deed hij toen hij werkte bij hotel De Lutt in De Lutte. Brugman Radiatoren in Tubbergen was zijn volgende werkgever. Hij was er verantwoordelijk voor de teststraat van radiatoren.
Postbode
De liefde bracht Jan naar Haaksbergen nadat hij in het stadhuis van Ootmarsum was getrouwd. Hij ging er aan de slag als postbode. Na acht jaar Haaksbergen verhuisde Jan naar Almelo. Hij vond zijn nieuwe thuis in Groot Bokhove; een centrum voor begeleid wonen. Jan kreeg een baan bij Cirex. Hij had het zeer naar z’n zin. Naarmate hij ouder werd deed ook zijn beperking zich vaker gelden. Hij wilde niet altijd de hulp accepteren die hij nodig had.
Twee-eenheid
In de weekenden ging hij naar huis in Ootmarsum en dan verbleef hij bij zijn moeder. Jan en zijn moeder vormden een twee-eenheid. Die band werd nog eens versterkt door het veel te vroege overlijden van Marcel zijn broer op 1 oktober 2015. Steevast werd in de weekends ’s morgens de gang gemaakt naar het kerkhof; naar de graven van Gerrit Pikkemaat en dat van zijn broer Marcel en tante Femie. Door de week gaat Siny alleen.
Agelose Keutje
Jan was ruim 40 jaar lid van de biljartvereniging Het Agelose Keutje. Waar hij ook was of woonde, zijn biljartavond was hem veel zo niet alles waard. Jan biljartte graag en hij kon het goed. Niet zo vreemd natuurlijk als je in de nabijheid van een biljart bent groot geworden. Hij won vele prijzen en bekers. In 1990 won Jan een biljarttoernooi in Ootmarsum. Dat vierde Jan op geheel zijn eigen manier. Hij nodigde zijn familie uit voor een huifkartocht met aansluitend een diner bij Het Tichelwerk, op zijn kosten. Jan kreeg van iedereen een tientje; van het totaalbedrag kocht hij later een mooi horloge. Dit horloge heeft hij sindsdien en tot het laatste toe gedragen.
Persoonlijk afscheid
Toen Jan niet meer op eigen gelegenheid naar de biljartavonden kon komen, haalden zijn mede-biljarters hem op. Dat zegt veel zo niet alles over de band tussen Jan en de biljarters. Mooi dat André ter Brake namens hen vorige week woensdag nog persoonlijk afscheid heeft kunnen nemen van Jan. En hoe bijzonder is het dat zijn biljartvrienden Jan de kerk in hebben gedragen en dat ook deden naar zijn laatste rustplaats op het katholieke kerkhof.
Kleine keu
En voor wie niet weet waar de naam Het Agelose Keutje vandaan komt het volgende: vroeger stond het biljart op een plek in het voorcafé in Groot-Agelo waar aan drie zijden genoeg ruimte was om met de lange biljartkeu’s te stoten. Aan één zijde was die ruimte er echter niet. Speciaal daarvoor werd dan aan die kant een kleiner gemaakte keu gebruikt. Toen er ruim 40 jaar geleden een naam moest komen voor deze biljartclub werd er lang over nagedacht. Agelose Biljart Club kon niet want die was al bezet door de biljarters bij Zomerlust. Toen kwam iemand op het lumineuze idee van Het Agelose Keutje…
Serenade
Een hoogtepunt in zijn leven was de reis die Jan Pikkemaat samen met z’n moeder en zus Gerda maakte naar Lourdes, in 2018. In alle opzichten indrukwekkend voor Jan en zijn reisgenoten. De diagnose longkanker in 2021 zette het leven van Jan en dat van zijn familie op de kop. Helemaal toen er geen behandeling meer mogelijk was. Jan stelde een lijstje op wat hij nog graag wilde. Een ervan was een serenade van de harmonie Caecilea. En die kreeg hij op z’n zestigste verjaardag. Heel Ootmarsum wist daardoor dat Jan 60 was geworden. Wat genoot hij daarvan.
Avonturenpark
Maar er waren nog meer bijzondere wensen die in vervulling gingen. Zoals een dagje naar het Avonturenpark in Hellendoorn. Jan was die dag een heuse VIP-gast en werd samen met enkele begeleiders van ’t Bouwhuis in de watten gelegd. Hij wilde zo graag nog één keer in de wildwaterbaan naar beneden. En Jan ging door het wilde water naar beneden. Dat hij nat werd, ach dat hoorde erbij.
Kerstboom
Vervolgens ging Jan naar de musical Hannah van Hendrik op de oude vliegbasis in Enschede en afgelopen zomer nog naar een concert in het Ziggo Dome in Amsterdam van de popgroep Kiss waarvan hij een hartstochtelijke fan was. In september kwam hij samen met zijn moeder voor de laatste keer bij zijn zus in Obdam. Voor de laatste keer ging hij in november naar de Koale Karmis. Nog één keer met een brede lach touwtje trekken. Zoals hij dat als kind zo graag deed. Eind november ontstak hij de kerstboom op het Bergplein. En ook bij de nazit met een drankje en een hapje ontbraken Jan en zijn moeder niet.
Familie
Hij deed nog veel meer voor de laatste keer. In alles werd hij begeleid door medewerksters en medewerkers van ’t Bouwhuis. Lisanne, Sophie, Emily, Anneke en Martijn, om maar een paar namen te noemen. Niets was hen teveel; in alles bekommerden zij zich het afgelopen jaar om hem. Samen met andere bewoners en medewerkenden vormde hij een soort familie. Het voelde voor Jan als een warm bad. Meer dan eens sprak hij dat uit en liet hij dat blijken. Betere zorg had Jan niet kunnen krijgen. Met terugwerkende kracht gaf zijn moeder en zijn zus een goed gevoel.
Knieperkes
Op Nieuwjaarsdag was Jan voor het laatst bij zijn moeder thuis aan de Ganzenmarkt in Ootmarsum. Op Oudejaarsdag bakte hij nog even samen knieperkes; een oude familietraditie. Bij terugkomst in ’t Bouwhuis namen zijn krachten langzaam maar zeker af. Jan kwam niet of nauwelijks nog van bed af. Praten ging steeds moeilijker; televisie kijken ging nog. Omdat zijn moeder zware longontsteking kreeg, kon zij twee weken lang niet bij Jan op bezoek. Gelukkig knapte zij nog zover op dat ze vorige week vrijdagmiddag nog samen met Gerda naar Jan kon. Hij lag in bed; Jan was broos en kwetsbaar maar helder en aanspreekbaar. Gelukkig hebben ze nog lang met elkaar kunnen praten en afscheid nemen. Alsof hij daar op had gewacht. ’s Avonds gleed Jan weg in een diepe slaap.
Zaterdagmiddag is Jan door pastoor Munsterhuis bediend; zijn moeder was er gelukkig bij. Zaterdagmiddag om half vijf hield de ademhaling op. Jans leven was voltooid.
Een groot aantal medewerksters en medewerkers van ’t Bouwhuis deed Jan uitgeleide toen hij ’s avonds naar huis werd gebracht. Een dierbaar en veelzeggend gebaar. Het was helemaal goed zo.
In Paradisum
Toen Jan aan het einde van de eucharistieviering donderdagmiddag door de biljarters de kerk werd uitgedragen klonk het In Paradisum Deducant te in Angeli; moge de engelen u geleiden naar het paradijs. Een ontroerend moment.
Glimlach
Opnieuw luidden de klokken van deze kerk. Jan ging op weg; naar zijn vader, naar zijn broer Marcel en naar zijn tante. Dat het koud was en regende deerde niemand. Drie biljartballen gingen met de kist het graf in. Na de zegen van pastoor Munsterhuis klonk ineens de muziek waar Jan zo van hield door de luidsprekers op het kerkhof: de hardrockmuziek van de band Kiss: ‘I Was Made for Lovin You’. Het zorgde voor een glimlach bij iedereen en misschien wel het meest bij Jan.
Bron: Ootmarsum Vroeger en nu
