H. Kuipers: De gierzwaluw

H. Kuipers: De gierzwaluw

VOGELWERKGROEP

Deze werkgroep heeft zich in het afgelopen jaar bezig gehouden met de PTT-telling, de herfsttrek, de inventarisatie van de Kerssenberg (een zeer matig resultaat), de reeëntelling op het Springendal, het inventariseren en schoon maken van de nestkasten op de routes op de Roezeberg (2) en Springendal (4) en op de Kersberg (1) en de door ons geplaatste uilenkasten bij diverse boeren (6).

Bovendien inventariseren we de weidevogels op de Ottershagen. We doen dit al voor de 5e keer en het is triest te moeten konstateren dat het aantal broedgevallen hier snel achteruitloopt. Vooral bij de kievit is dit het duidelijkst te zien, terwijl landelijk gezien deze vogel zich aardig weet te handhaven. Hetzelfde zien we bij de wulp: landelijk redelijk en op de Ottershagen slecht. Het aantal grutto’s gaat zowel landelijk als hier achteruit net als de tureluur en de watersnip.

Waar ligt dat aan? Er zullen ongetwijfeld meerdere faktoren een rol spelen met name tijdens de trek, maar wat wij zelf waarnemen is het volgende:

1. Er wordt meer geraapt dan in het begin. (tot 7 april is het toegestaan). Hier zijn wij fel tegen, omdat de eerste legsels veel kans hebben groot te worden, aangezien de boeren de weilanden nog niet bemesten, rollen en maaien.
2. Steeds meer weilanden worden gedraineerd dus droger en bevatten minder voedsel.
3. Er wordt van gras akkerland gemaakt en van deze eerste legsels komt niets terecht.
4. Men probeert het grondwaterpeil nog verder te laten zakken.
5. De intensievere begrazing, waardoor de kans dat een nest vertrapt wordt steeds groter wordt.
6. Te weinig tijd. Met de boeren hebben we over het algemeen prima kontakt en ’t zijn ook allen vogelliefhebbers. Maar zowel zij als wij hebben niet voldoende tijd om de nazorg van de nesten voor hun/onze rekening te nemen.

H. Oude Elberink,
Leider.

DE GIERZWALUW

(Apus apus fam. Apodiae)

Heeft U ze de afgelopen zomer (1988) eind juli/begin augustus ook waargenomen?

Een groep vogels ± 30 in getal, die alsmaar rondcirkelde boven Ootmarsum en dan heel langzaam verder trok. Bijna elke namiddag, tussen vier en negen, hoorde ik het schrille shrie shrie. Bekeek ik de groep vogels wat beter, dan kon ik het volgende opsommen: Ze vliegen, zweven heel gemakkelijk in cirkels.

De vleugels zijn sikkelvormig.
De staart is licht gevorkt en kort.
De kleur is donker.

Ze zijn groter dan zwaluwen (lengte 16,5 cm.) en vliegen hoger.

Van het leven van de gierzwaluw is niet zo heel veel bekend; de vogel leeft het grootste deel in de lucht, een enkele keer is hij op zijn nest. Zijn vliegvermogen is bijzonder goed ontwikkeld, topsnelheid is zelfs 160 km. Zijn poten zijn anders ontwikkeld, de vier tenen staan naar voren, dit stelt hem in staat om aan muren te hangen. Komt hij op de grond dan heeft met name de verzwakte vogel geen kans weer op te vliegen. De gierzwaluw komt elk jaar terug op de plaats waar hij uitgevlogen is. Als tweejarige vogel beginnen ze het broedgedrag te vertonen, als vierjarige vogel zijn ze in staat een succesvol broedsel (2 à 3 eieren) groot te brengen. In 18 dagen broedt het vrouwtje de eitjes uit en samen zorgen ze voor de jongen. Een gierzwaluw kan wel 18 jaar worden, de gemiddelde leeftijd staat op 5½ jaar (dat van een roodborst op 1½).

Driekwart van het jaar verblijft de vogel in andere streken. Uit waarnemingen en ringen is komen vast te staan, dat de gierzwaluwen via Spanje naar Zuid-Oost Afrika trekken. Ze komen in mei terug. Ze nestelen in holen, spleten en onder dakpannen (we bieden ze dus mogelijkheden). Na half augustus zijn de jonge vogels zo sterk dat ze gezamenlijk kunnen beginnen aan de grote reis naar Afrika. Zullen ze er weer zijn in juli/augustus in zo’n grote groep dat we ze wel moeten zien?

Een opgezette gierzwaluw (gesneuveld in 1988) kan men zien in de expositieruimte van de St. Heemkunde boven de bibliotheek.

Mevr. H. Kuipers.