Lenie Willemsen en Riet Geerdink: Nachtbraken

Lenie Willemsen en Riet Geerdink: Nachtbraken

Natuurstudiegroep

Er is begonnen met de inventarisatie van de bermen langs het Kanaal Almelo-Nordhorn. Onder deskundige leiding zijn er excursies geweest naar het Aamsveen en Lengerich. Bijzonder van deze laatste tocht waren de grote aantallen verschillende soorten bloeiende orchideeën die we aantroffen. Verder hebben we de Vasserheide en de Paardenslenkte bezocht om paddestoelen te inventariseren.

Joke Olde Riekerink,
rapportrice

Nachtbraken

Vleermuizen, geheimzinnig en beangstigend of interessante vliegende nachtzoogdiertjes. We vonden het laatste en besloten dan ook om aan de cursus vleermuizen determineren mee te doen.
Deze cursus, georganiseerd door Natuur en Milieu Overijssel en de St. Vleermuizenonderzoek, werd gehouden op 7, 8 en 9 juni 1990, vanuit het natuurvriendenhuis “Krikkenhaar” in Bornerbroek. Aangeraden werd om tenminste 2 nachten mee te maken.
Op 7 juni om 7.30 uur was iedereen die deze nacht op pad zou gaan in de eetzaal van “Krikkenhaar” aanwezig.
Er werd een korte inleiding gehouden en daarna werden we in groepjes van 6 tot 8 personen ingedeeld.
Koffie en brood voor onderweg moesten we in de keuken zelf klaarmaken.
Gewapend met proviand, zaklantaarn en bat-detector (deze leek op een transistorradio geel met rode knopjes) gingen we met auto’s naar Enter om de huurfietsen op te halen.
Daar aangekomen kwamen we tot de ontdekking dat onze leider in het “Krikkenhaar” op ons zat te wachten. Weer in de auto en terug.
Na kennismaking met onze groepsleider Jeroen Reinholt gemaakt te hebben, konden wij ook op pad gaan.
We fietsten nog in de buurt van het “Krikkenhaar” toen onze bat-detectors plotseling begonnen te ratelen. Hoog in de lucht zagen we hem fladderen.
Iedere vleermuis heeft zijn eigen sonargeluid en dit was het geluid van een laagvlieger.
Met Jeroen Reinholt voorop, ging het richting Almel
Als hij meende iets te horen, stopten we, en werd de detector gericht in de richting van de vliegende vleermuis.
Inmiddels was het nacht geworden en bij een brug in Almelo was het weer raak.
Dit keer was het de watervleermuis, die ook onder de brug doorvloog op zoek naar insekten.
Straatlantaarns en industrieterreinen met veel licht, zijn dan ook plaatsen waar je vleermuizen kunt aantreffen, want insekten zoeken ’s nachts het licht op.

We reden het centrum door, dan door een park met vijver en kwamen zo in de Gravenallee.
Weer klonk het tak-tak-tak uit de detectors.
We volgden het geluid, maar op de brug van de gracht van het kasteel Almelo raakten we het geluid kwijt.
Toen gingen er in het Huis diverse lampen aan en kwam een auto aanrijden.
Het was de rentmeester die informeerde wat we deden en die ons in niet mis te verstane woorden meedeelde, dat we ons op verboden terrein bevonden.
In het donker had niemand het bordje art. 461 gezien dat hoog op de poort was aangebracht.
Na onze excuses gemaakt te hebben, stapten we weer op de fiets en werden kort daarna staande gehouden door een politieauto.
Na alles uitgelegd te hebben, mochten we weer doorrijden.
Omstreeks 2 uur gingen we nog even terug naar het “Krikkenhaar” voor een bakje warme koffie en brood.
Daarna stapten we weer op de fiets. Heel wat kilometers hebben we afgelegd in het donker.
Toen het licht begon te worden, de vleermuizen hun slaapplaatsen hadden opgezocht en de vogels wakker werden, was het ongeveer half 5.
Terug ging het naar het “Krikkenhaar”.
Daar werd nog een hapje gegeten, waarna iedereen zijn bed opzocht.
De volgende avond vertrokken we weer omstreeks 9 uur.
Nu bleven we in de buurt van het “Krikkenhaar” en gingen te voet.
Het bleef droog en verschillende keren hadden we “beet”.
In Nederland komen 19 soorten vleermuizen voor en wij hebben 10 ervan gehoord en de meeste daarvan gezien in deze twee nachten.
Om 1 uur waren we weer terug en kregen toen een dia-serie te zien over vleermuizen.
Verschillende mensen maakten van deze gelegenheid gebruik om even de ogen dicht te doen.
Na koffie en brood vertrokken we weer op de fiets.
Gewapend met zaklantaarn en bat-detector reden we richting Bornerbroek.
Ons doel was het Grasbroek, een waterplas die ontstond door zandwinning voor de A1.
Hier hoopten we diverse soorten vleermuizen te vinden en we hadden geluk.
De watervleermuis, de meervleermuis, de laatvlieger en de dwergvleermuis hoorden we. Alle met een ander ritmesonargeluid.
Het werd kil en vochtig toen we naar Almelo fietsten.
Aan de rand van de stad in het bos stond een vakantiehuis. De ramen waren met luiken gesloten.
Het zag eruit alsof er in geen jaren iemand was geweest. Onze detectors waren druk aan het tikken en ineens was het weer stil. Na wat zoeken, ontdekten we waar de vleermuizen naar binnen gingen. Zien konden we ze niet, maar achter een muurrooster konden we ze wel horen. Aan de andere kant van het huis ontdekte iemand, dat er vleermuizen hoog onder de dakgoot hingen. Duidelijk kon je zien dat het de grootoorvleermuis was.
Het begon nu licht te worden en moe maar voldaan aanvaardden we de terugtocht. Bij thuiskomst bleek, dat ons groepje deze nacht veel geluk had gehad. De andere groepen hadden veel minder gehoord en gezien. De bat-detector is een onmisbaar apparaat om vleermuizen op te sporen. Voor een beginneling is het moeilijk de geluiden van de verschillende soorten vleermuizen te onderscheiden. Een batdetector kost ongeveer Fl. 550,- maar de Stichting Vleermuis Onderzoek heeft een aantal detectors, die in bruikleen gegeven worden.
Na twee nachten intensief met de vleermuis bezig te zijn geweest, kwamen we wel tot de conclusie, dat er over deze beschermde diersoort nog veel onderzoek gedaan moet worden.
Als u meer over vleermuizen wilt weten: Stichting Vleermuis Onderzoek, van Lijdenlaan 8, 3768 MG Soest.

Natuurstudiegroep
L. Willemsen en R. Geerdink.