Overzicht Heemkunde 1966 – 1991

Overzicht Heemkunde 1966 – 1991

De eerste vergadering, die gehouden werd, vond plaats in hotel Tubantia op 22 april 1966. Uit de 40 aanwezigen werd een voorlopig bestuur gekozen dat bestond uit:

C. Zuur (voorz.)
C. Velthuis (secr.)
J. Weierink (penn.)
P. v.d. Maas
H. v. Zuilekom
H. Weierink
W. Essink
D.Nierop
J. Gerard

Dit bestuur komt op 6 mei 1966 met voorstellen om de doelstellingen van de Stichting Heemkunde aan te geven: deze worden door notaris Kirch opgesteld. Hierin stond dat men donateur kan worden voor fl. 2,50 per jaar en dat men 2x per jaar iets voor hen organiseert. Van het dagelijks bestuur moet er elk jaar één aftreden. Wanneer de Heemkunde ophoudt te bestaan, vervallen de bezittingen aan de gemeente en als die er van afziet, worden de bezittingen aan een soortgelijke stichting gegeven in Twente.
Op 31 mei worden de volgende werkgroepen opgericht:

Op de donateursavond houdt de heer Nijmeijer uit Utrecht m.b.v. dia’s een lezing over de wandelingen, die de Heemkunde heeft georganiseerd.
Tijdens de eerste jaarvergadering houdt de heer H. Scholten een korte lezing over de noodkerk in 1765. Deze heeft gestaan waar nu het oude gedeelte van het nieuwe bejaardenhuis staat. Vandaar ook de naam de Kapelstraat.

1967

Een museumwerkgroep uit Enschede wordt uitgenodigd om ons te helpen met het opzetten van allerlei activiteiten. Men adviseert ons ook medewerking te verlenen aan het Jaarboek Twente.
Nu wordt al melding gemaakt van de verontreiniging van de beekdalen rond Ootmarsum. De eerste brief hierover wordt verzonden.
De heer C. Velthuis zal in overleg met de VVV een aantal wandelroutes uitzetten.
De heer Hulshof uit Enschede vraagt onze steun, wanneer hij van de gemeente toestemming krijgt om met de opgraving van de Commanderie te mogen beginnen.
De natuurgroep vraagt geld om een telelens aan te mogen schaffen. De wekelijkse natuurwandelingen in de zomer voldoen uitstekend.
Het museum in Engels’tuin vereist veel zorg en aandacht om het netjes te houden.

1968

De heer P. van der Maas houdt een lezing over de Marken in Ootmarsum en later over de flora en fauna in Ootmarsum nu en 100 jaar geleden.
In hotel de Kuiperberg neemt de heer D. Nierop op 25 maart de voorzittershamer over van C. Zuur. Tegelijkertijd wordt mevr. R. Exterkate-Groenveld de nieuwe secretaresse.
Burgemeester Grootenhuis adviseert de Heemkunde om gebruik te maken van de toelagen van het Anjerfonds. Dit kan eens per 3 jaar.
De heer C. Velthuis heeft 7 wandelingen uitgezet.
De Gazellefabriek heeft 15 fietsen bij Johannink geplaatst voor de toeristen en de heer P. van der Maas zal deze begeleiden.
Op de vergadering van 20 mei in de Wanne wordt bekend dat we in het Jaarboek Twente worden genoemd en dat de heer H. Scholten namens onze stichting zitting heeft in het bestuur.

Er komt in december een tweede werkgroep geschiedenis.
De heer G. Bartelink uit Nijmegen houdt op de jaarvergadering een lezing over de Twentse Volksliederen.
Het aantal donateurs is inmiddels gestegen tot 78.
De heer IJland zorgt voor 10 dia-avonden. De heer J. Weierink wordt als penningmeester opgevolgd door de heer H. van Zuilekom.

1969

Tonny Wilbers heeft een stenen bijl gevonden en schenkt die aan het museum.
De excursie gaat dit jaar naar Cloppenburg.
Van het Provinciaal Overijssels Museum hebben we tekeningen ontvangen, waarvan één vermeldt dat het “De Ridderlickheid van Kuypersburch” voorstelt.
Op 18 november houdt de heer Kok een lezing over “De dood schrijft geschiedenis”.

Er wordt een bezwaarschrift ingediend bij het ministerie van CRM over de storting van teer in een zandkuil bij Vasse.
Tijdens de restauratie van de kerk is men begonnen met opgravingen en er is een steenkistgraf gevonden.
Het aantal donateurs is gestegen tot 90.

1970

De bibliotheek telt nu 64 boeken.
Op 5 oktober houdt de heer Dr. Heijseler een lezing over “De oudheidkundige opgravingen in Twente”.

1971

Afscheid als opper-Gerard.
De excursie ging dit jaar naar Münster.
De werkgroep “Natuurbescherming” wil meer kontakt met de IVM en wil zelfstandiger optreden. De rest van het bestuur gaat niet akkoord.
Het aantal donateurs is gestegen tot 116. Het bestuur telt nu 7 mensen.

1972

De heer B. Plegt houdt voor 40 aanwezigen een lezing over het “Dialect”.
Op 22/23 en 29/30 april wordt een tentoonstelling gehouden over de opgravingen (van de kerk) in de R.K. kerk.
Op 6 mei gaan we met 44 donateurs naar het provinciaal Museum te Assen en naar het openluchtmuseum in Orvelte.
Het aantal donateurs bedraagt nu 136.

1973

Vorig jaar is de natuurstudiegroep opgegaan in het IVN, maar er komt een nieuwe groep o.l.v. de heer J. ten Hoopen en mevr. Lampert.
13 Maart de heer P. van der Maas houdt een lezing over “twents dialect”.
G. Fleers wordt burgemeester in Ootmarsum.
C. Velthuis weer terug met “De Vogelwacht” bij de Heemkunde.
P. van der Maas houdt een lezing over paddestoelen.
We hebben nu 157 donateurs en de bibliotheek telt nu 112 boeken.

1974

De heren G. Klaas en H. Kouijzer treden op 16 februari toe tot het bestuur.
Er komt een nieuwe schrijfmachine.
Op 26 maart houdt de heer Kolenbrander uit Tubbergen een amusante lezing over de “Twentse bevolking”.
Op de past. Scheepersschool geeft de heer W. Essink les in het boerendansen en Twentse liedjes.
Met 26 donateurs gaan we in mei naar Giethoorn, Kampen en het informatiecentrum “De Foeke”. Ons museum moet snel opgeknapt worden, want het ziet er slecht uit.

Er wordt weer veel vuil gestort in de beekdalen.
Op 19 december komen 125 mensen kijken naar de film van A.C. Meijling over oude gebruiken in Ootmarsum gefilmd in 1935.
Het aantal donateurs is gestegen tot 170 en het aantal boeken tot 83.

1975

De brochure over Ootmarsum is klaar. Dit is financieel mogelijk geworden dankzij de steun van Twentse Damast.
De vertaling van het boekje “Het stadsrecht” is af.
De heer H. van Zuilekom bedankt als bestuurslid en G. Klaas volgt hem als penningmeester op.
Mevr. M. Oude Elberink-van der Aa komt het bestuur versterken.
De heer P. van der Maas houdt een lezing over “Vèèrlns” de stadswijken van Ootmarsum.
Het boekje over de Franse tijd is af. P. van der Maas heeft een lezing over de Cellenkamp gehouden.
Volgend jaar bestaan we 10 jaar. Hiervoor wordt een kommissie benoemd. Kan dat gezamenlijk met de boerendansers die dan 40 jaar en de VVV die 75 jaar bestaan?
De bibliotheek wordt van de heer P. van der Maas naar mevr. M. Oude Elberink overgebracht.
Aantal donateurs 175.

1976

De heer J. ten Hoopen houdt een lezing over de Natuurreservaten.
Veel mensen komen luisteren naar ex-dierenarts Majoevsky (1922 – 1931) als hij vertelt over zijn herinneringen aan Ootmarsum.
Op 16 oktober gaat de excursie naar Deventer.
De tentoonstelling t.g.v. het 10-jarig bestaan wordt verschoven naar april 1977.
Aantal donateurs blijft 175.

1977

Er is een inventarislijst gemaakt van de flora bij de kleigaten op de Kuiperberg door H. Kouijzer, C. Velthuis, P. v.d. Maas en T. Dethmers.
26 Januari houdt de heer J. Hosmar een lezing over “Reizen der Rusluie”.
Het kerkbestuur heeft toegezegd dat de 6 oude grafstenen op het kerkhof (R.K.) zeker behouden zullen blijven. J. Tenniglo zal ze één maal schoon maken.
De vertaling van het boekje Landrecht van Twente is klaar.
Ook het boekje “Landweren” is uitgekomen.
Mevr. R. Exterkate wordt als secretaresse opgevolgd door mevr. M. Oude Elberink.
Veel werk wordt besteed aan een vlekkeloze organisatie van de expositie.
Tegen de plannen van de heer Wientjes om een huis te bouwen langs het Oldenzaalsvoetpad, wordt bezwaar gemaakt, want de Commanderie of een gedeelte ervan zou er wel eens hebben kunnen staan.

Het aanbod van de gemeente om het bovenzaaltje van de bibliotheek te gebruiken voor vergader- en expositieruimte wordt door het gehele bestuur afgewezen. Men wil ook de benedenverdieping zoals eerst was besproken.
Het museum bij het Los Hoes wordt op 26 september definitief gesloten.
De natuurstudiegroep verdwijnt.
De tentoonstelling wordt één groot succes. Er is geen enkele wanklank en in totaal komen er 2000 bezoekers in het ontspanningsgebouw van de Radboudzaal.
De jaarlijkse excursie gaat naar Legden en Welbergen met 70 donateurs.

1978

J. Tenniglo merkt op dat er veel padden worden doodgereden bij de kleigaten.
De heer Hottenhuis uit Zenderen houdt een lezing over de Twentse taal en gewoonten.
C. Velthuis heeft resultaat met zijn aktie tegen het spuiten van bermen bij het waterschap: het wordt niet meer gedaan of zo weinig mogelijk.
16 September gaat de excursie naar Delden en het museum van Piet Bos op de Holterberg.
De gezinsexcursie op het Springendal was geen succes.
De donateursavond waarbij op 2 schermen de oude en nieuwe situatie in Ootmarsum wordt afgebeeld is een groot succes en krijgt veel waardering.
De donatie wordt verhoogd tot Fl. 10,–.

1979

Het embleem van de kaart van Jacob van Deventer wordt vanaf nu het embleem van de Heemkunde.
J. Gerard neemt het voorstel van J. Tenniglo over om iets te doen tegen het doodrijden van de padden op de Kuiperberg.
Van diverse kanten wordt gaas aangeboden en na afloop zijn maar liefst 2240 padden gevangen en overgezet.
De jaarlijkse excursie gaat dit jaar naar Zwillbrock en Vreden met 49 donateurs.

Er is een uitvoerig gesprek over het Bovenzaaltje: eerst met de burgemeester, dan met B en W, vervolgens met B en W en bibliotheekcommissie uit Borne. Wel of niet en wat doen we met de openingstijden en de toegang? We komen er niet uit.
10 September de heer P. van der Maas trekt zich uit het bestuur terug.
13 November: na instemming wordt besloten om het Bovenzaaltje in principe te huren.
De dia-avonden zijn een succes en trekken in totaal 802 bezoekers (Fl. 1080,00).
Een wens van de heer J. Gerard om een jeugdgroep op te richten, gaat in vervulling en hij start met 11 kinderen.
De Twentse avond wordt voor de derde keer in successie gehouden en het wordt weer een groot succes. Totaal komen er 121 personen op af. Gastspreker is de heer Klaassen uit Albergen, die over Twentse tradities vertelt op humoristische wijze.

1980

10 April: de eerste Noaberbijeenkomst met 12 heemkundegroepen uit Twente bij het Twents Ethoes te Ootmarsum. Het is echt geslaagd en iedereen is enthousiast. De heer Jordaan biedt spontaan aan om iedereen de volgende keer in Enschede te ontvangen.
Op 19 april wordt met een groepje van 20 personen Herinckhave bezocht.
C. Velthuis neemt afscheid van het bestuur na een diensttijd van 14 jaar.
Van de heer Bolscher uit Oldenzaal kunnen we een penning kopen. Deze penning is geslagen in 1592 t.g.v. de bevrijding van Ootmarsum van de Spanjaarden. De heer W. Essink die voornemens is ook het bestuur te verlaten, biedt deze penning aan de Heemkunde aan. 13 Oktober: Twee nieuwe bestuursleden komen de Stichting versterken: de dames H. Scholten en J. van Zuilekom.
30 Oktober: Er worden in de Wanne tv-opnamen gemaakt van “Plat in Dree”, waaraan wij onze medewerking verlenen. Uit het bestuur neemt M. Oude Elberink daarin plaats en verder de heren H. Engelbertink en H. Helthuis. Het onderwerp is Euregio en het valt op hoeveel tijd, werk en geld er besteed wordt aan zo’n klein onderwerp.

Het bestuur neemt afscheid van mevr. R. Exterkate en de heer W. Essink. Deze laatste heeft vanaf de oprichting deel uitgemaakt van het bestuur. Mevr. Exterkate 13 jaar, waarvan 9 jaar als secretaresse.
Het bestuur stuurt een brief naar de gemeente om in aanmerking te komen voor het Molenhuisje dat binnenkort vrij komt!
De donateursavond wordt door 112 personen bezocht en de heer Waardenburg uit Oldenzaal draait de film over buizerds.
De heer Schildkamp uit Lemselo houdt een lezing over runentekens.
Mevr. H. Scholten houdt vanaf nu de knipseldienst bij.
Er is voor ons een film gemaakt van het binnenhalen van de neomist Bruggink aan het Nuttersvoetpad.
De Heemkunde heeft haar medewerking verleend bij de culturele uitwisseling tussen Ootmarsum en Neuenhaus door in Neuenhaus een dia-serie te draaien.

1981

De werkgroep geschiedenis I heeft het jaartallenboekje af.
De film over Groot en Klein Agelo is af. Op 7 april houdt de heer Haverkate uit Delden een lezing over Twickel ter voorbereiding op de excursie er naar toe. Beide worden een groot succes. Voor de excursie geven zich 134 personen op en nog 25 staan op de wachtlijst, maar er worden er niet meer toegelaten.
In de kerk is door de heer Jansen een uilekast geplaatst. De heer Thoben vertelt op de donateursavond over Hannekemaaiers, Kiepenkerls en Tjödden.
Er zijn 80 belangstellenden. Dit jaar wordt meegeholpen met de verkoop van zomerzegels. In september is het boekje van de dialektgroep af.

1982

Er gaat een brief naar de gemeente over het Appellaantje.
79 Personen gaan mee met de excursie naar Bourtange en ter Apel.
22 Juni komen H. Geerdink en Mevr. R. Slag-Damhuis het bestuur versterken. Mevr. Slag bemoeit zich samen met J. Gerard en de heer Jan Wiegink met de jeugdgroep.
De St. Musea Overijssel heeft Fl. 150,– over voor een projector voor ons.
De heren Backer en van Kan draaien op de donateursavond een film over de paddentrek.
De heer Schweizer vertelt over de Twentse textiel. Dit laatste is niet zo’n succes.
De werkgroep Dialekt en Folklore heeft het boekje af van “Het lèven in de Noaberschop”. De Kreenk veur de Twentse Sproak houdt een cursus Twents in Ootmarsum. We helpen hierbij en er melden zich 13 deelnemers aan.

1983

In februari wordt afscheid genomen van mevr. M. Oude Elberink als secretaresse. G. Klaas neemt haar taak zolang waar.
De heer Bakker uit Almelo schenkt ons een leerlooimolen. H. Oude Elberink volgt zijn vrouw als secretaris op op 13 juni.
Het uitstapje naar Münster trekt 53 deelnemers.
Werkgroep geschiedenis II heeft na veel werk “De Hof Ootmarsum” af.
Rond de kerstdagen zullen we in het gemeentehuis de foto-expositie “Ootmarsum vroeger en nu” tentoonstellen. Het zijn 41 foto’s en er komen 600 bezoekers, waarmee we best tevreden zijn.

1984

Het bovenzaaltje van de bibliotheek wordt echt als museum ingericht en van meubilair voorzien.
Het bestuur neemt afscheid van de heer Nierop als voorzitter van de Heemkunde. Hij was vanaf het begin bestuurslid en de laatste 16 jaar voorzitter. Hij wordt opgevolgd door H. Geerdink.
De excursie naar Naarden trekt 49 bezoekers.
De bovenzaal trekt geen bezoekers. De hele zomer slechts 30.
Op de donateursavond laat de heer Frowijn een fraaie serie zien over Twente als grensgebied. Er komen 108 bezoekers.

De ere-voorzitter de heer D. Nierop heeft een boekje geschreven over “De zusters van Onze Lieve Vrouw”.
Samen met Melchior Winhof Mavo wordt een Beekdalenproject gemaakt. Het eerste jaarboekje is gemaakt en wordt aan de burgemeester overhandigd.
De heer Nierop begint met een nieuwe werkgroep, de genealogie. 5 Personen hebben zich aangemeld.
Er komt een nieuwe vogelwerkgroep van 5 personen.
De heer J. Lucassen komt het bestuur versterken.

1985

Wij nemen weer het initiatief voor een Noaberbijeenkomst. Wij houden de groep kleiner en nodigen daarom alleen Denekamp, Weerselo, Albergen, Reutum en Vasse/Hezingen uit. Het wordt een succes en we besluiten elkaar 2x per jaar bij toerbeurt te bezoeken en daar waar mogelijk is samen te werken.
J. van Zuilekom legt een map aan met allerlei kaarten over Ootmarsum. Van oude (geleende) exemplaren wordt een nieuwe gemaakt.
De excursie naar de Achterhoek en de waterburcht te Anloo trekt 48 bezoekers.

In de Smidse (expositieruimte van Silderhuis) wordt door ons een expositie gehouden over Natuur en Milieu, die gemaakt is door de Culturele Raad Overijssel.
De donateursavond wordt door 55 personen bezocht. Er wordt een dia-serie gedraaid over Barger-Compascuum, waaraan we volgend jaar een bezoek zullen brengen.
Er komt weer een nieuwe werkgroep: Bundeling Oude Verhalen. Zij noteert alles wat door oude mensen wordt verteld.
Met Kerstmis houden we een expositie over de schilder P. Kleinschmit in het gemeentehuis. We hebben 43 schilderijen van hem te pakken kunnen krijgen. Hij was hier schilder van 1925 – 1938. De heemkunde slaagt er in één schilderij te kopen. Er wordt ook een boekje hierover gemaakt. Er komen in totaal 935 bezoekers.

1986

Er komt weer een nieuwe werkgroep: archeologie/geologie bestaande uit 3 personen.
Het 20-jarig bestaan wordt gevierd met een uitstapje naar Brecklenkamp.
De ooievaar in het Ageler Broek is (eindelijk) verdwenen. De heer Wittgen houdt op de donateursavond een lezing over “Het Twentse landschap in de laatste 150.000 jaar”. Er zijn 88 aanwezigen. De Radboudzaal is als vergaderruimte te huur. We kunnen zelf wel koffie zetten, maar we kunnen in het gebouw geen vaste ruimte krijgen.

1987

Er komt weer een nieuwe werkgroep die een boekje wil samenstellen voor de schooljeugd van Ootmarsum. Hierin wordt vooral de geschiedenis, folklore en dialekt behandeld. We hebben het voorbeeld gezien van Doesburg.
De dia-voorstelling in Agelo wordt een mislukking. De bedoeling was een betere verstandhouding. Er komen slechts 5 personen. Wij hebben in ieder geval ons best gedaan.
Het Vinkepad is dicht: brief naar de gemeente.
De jeugdgroep verdwijnt. Oorzaak: geen begeleiders meer en het leeftijdsverschil in de groep, waardoor de ouderen verdwijnen.
De heer Hagens praat voor 68 belangstellenden over watermolens tijdens de donateursavond.

1988

Wij mogen deze zomer de winkel van de familie Slag in de Molenstraat gebruiken als expositieruimte. We zijn enthousiast, want nu kunnen we laten zien wat we hebben. Eindelijk!!!
De heer B. Slatman maakt in opdracht van de gemeente een verslag over de beekdalen in en rond Ootmarsum.
We bezitten 1100 dia’s, die allemaal gesorteerd zijn.
Geschiedeniswerkgroep II heeft een boekje gemaakt over de Grens.
Geschiedeniswerkgroep I heeft het boekje over het “Onderwijs in Ootmarsum” af.
De archeologiewerkgroep heeft nog geen resultaat met de eerste opgravingen naar de Commanderie.
10 September een excursie naar Doesburg en Winterswijk (steengroeve).

De heer Kolks vertelt op de donateursavond over 17e eeuwse schilderijen.
Diverse werkgroepleden hebben het dal langs het Appellaantje uitgeharkt, zoals dat volgens het rapport van B. Slatman moest om een goede flora terug te krijgen. Dit gebeurde mede met behulp van de gemeente.
Oprichting commissie 25-jarig bestaan Heemkunde.

Opgravingen bij de Rabobank op de Westwal op zoek naar de gracht hebben nog geen succes.
De heer Zuur (eerste voorzitter) is overleden.

1989

23 Maart worden o.l.v. de heer Dr. Verlinden een officieel onderzoek gedaan naar de grachten. Het resultaat valt tegen, omdat de smalle sleuf zo diep moet dat hij telkens instort. Wel kunnen we het begin en einde van de gracht vaststellen.
16 September excursie naar het jachtslot Clemenswerth.

De heer J. Gerard verlaat het bestuur. Hij is de laatste die ook vanaf het begin zitting had in het bestuur.
Tegelijkertijd komt er een einde aan de paddenv al. Slechts 200 stuks werd er gevangen!
We hebben een tekening laten maken van een gebouw om dat op het Openluchtmuseum Los Hoes te mogen bouwen. De gemeente is niet afwijzend, maar zegt ook niets toe.

1990

De commissie “Heemkunde 25 jaar” besluit het onderwerp “Ootmarsum 1600 – 1700” te veranderen in de Commanderie. Dit komt, omdat we een goede kans maken het Molenhuisje te krijgen als onderkomen en museum.
25 April komt het onthutsende bericht dat onze penningmeester de heer G. Klaas is overleden.
Mei: we krijgen bericht dat we het Molenhuisje voor één jaar mogen gebruiken!!!!!!!!!!!

6 Juli: de min of meer officiële opening van het Molenhuisje. 80 Bezoekers.
De heer A. van der Kolk komt het bestuur versterken.
Mevr. J. van Zuilekom wordt penningmeester.
19 Juni: afscheid van mevr. R. Slag als bestuurslid. Ze heeft 8 jaar deel uitgemaakt van het bestuur.
6 September: De heer Hosmar overhandigt in het Molenhuisje de burgemeester het boek de “Ruslandvaarders” en verder een kroniek over de familie Engels, die hier veel bezittingen had.
14 Augustus: Mevr. José Olde Monnikhof-Heerink neemt de plaats in van R. Slag.
13 December: 80 personen bezoeken de donateursavond. Voor de pauze vertelt de heer C. Hilbrink uit Oldenzaal over het verzet in de oorlog en na de pauze wordt de reconstructie van de film over de bankoverval in 1944 door het verzet, vertoond.
Het museum heeft tot nu toe prima gedraaid en bijna 3000 bezoekers ontvangen. Het was dagelijks open van 14.00 – 17.00 uur. Wij hebben een vijftal suppoosten die het prima verzorgen.

Harrie Oude Elberink,
secretaris