









Foto: Herman Steigstra; 28 mei 2023
Springendal 6
Foto: Herman Steigstra; 28 mei 2023
Springendal 6
Foto: Herman Steigstra; 2023
Springendal 6
Cramer
De familie Cramer had zeer veel bezittingen in en rond Ootmarsum. Alleen al in het Springendal was dat ruim 71 ha. Veelal was dat weiland en bouwland, maar er stonden ook twee papiermolens, waarvan er hier één stond, de ondermolen. De andere papiermolen (de bovenmolen) stond aan de Uelserdijk. Aan de Blauweweg stond een waterkorenmolen, die in 1811 werd aangekocht en in 1873 werd omgebouwd tot papiermolen.
Naast deze 3 watermolens, was Cramer ook eigenaar van de watermolens in Mander: de Watermolen van Bels en de Watermolen van Frans.
De oudste registratie bij het kadaster is van de koopman Bernardus Cramer (1755-1844), die hier een papierfabriek had met het kadastrale nummer A22. Het schone water van de Mosbeek die er langs stroomde, zorgde voor zowel de aandrijving van de molen als het water dat nodig was om de houtvezels in op te lossen.
Het perceel was 730 m2 groot en daar stonden een woning met papiermolen op. Bernardus was in 1791 getrouwd met Johanna Adolphina Weddelink (1768-1843) en het echtpaar woonde op de Grotestraat 4.
In 1846 stak de papierfabriek de Mosbeek over. Aan de zuidkant werden een kunstbleekerij (A1460), een droogerij (A1461) en een woning gebouwd (A1462).
In 1873 werd er een aanbouw toegevoegd en kregen de woning en papiermolen het nieuwe kadastrale nummer A2507.
Zoon Willem Cramer (1792-1883) werd hier ook papierfabrikant maar hij bleef ongehuwd. De jongste zoon Bernardus Hermannus Cramer (1806-1878) was winkelier aan de Grotestraat 2 en vanaf 1868 is hij ook fabrikant, waarschijnlijk dus papierfabrikant omdat zijn 14 jaar oudere broer dan te oud is om het bedrijf te leiden en zijn zoon Gerrit Willem nog te jong.
Kleinzoon Gerrit Willem Cramer (1842-1920) werd zijn opvolger. Al op 27-jarige leeftijd komt hij voor in de registers van de burgerlijke stand als "papierfabriekant". Vanaf 1875 is hij sigarenmaker en in 1880 werd hij tot 1913 burgemeester van Ootmarsum.
Gerrit Willem was niet de enige eigenaar. Het kadaster vermeldt als mede-eigenaren:
- Johanna Adolphina Cramer (1839-1906) en echtgenoot docter Wolterus ten Bruggencate (1832-1889)
- sigarenfabriekant Bernard Cramer (1840-1892)
- candidaat notaris Gerhard Hendrik Cramer (1853-1926)
- papierfabriekant Hendrik Gerhard Diederik Cramer (1848-1925)
- notaris Albertus Hendrik Cramer (1846-1917)
In 1886 worden de papierfabrieken in Wapenveld aangekocht en sluiten de papierfabrieken op het Springendal. Gerrit Willem schakelt over op het wassen van kleding en lakens en verbouwt de papierfabriek tot stoomwasserij: er was immers voldoende schoon water vanuit de Mosbeek voorhanden.
De drogerij wordt gesloopt en in 1906 wordt de woning verbouwd en wordt het een villa die twee woningen omvat. Het achterste deel is A2964 en het deel aan de kant van het Springendal A2965 en omvat ook het bouwland ter grootte van 4000 m2.
In 1930 wordtGerrit Willem Cramer (1883-1965) de nieuwe hoofdeigenaar en tevens directeur van de stoomwasserij. Hij was in 1927 getrouwd met Jo van Wezel (1903-1991). Het echtpaar ging er kort na hun huwelijk ook wonen.
Dijkkamp
In 1963 worden de wasserij en omliggende gronden verkocht aan de wasindustrieel Roelof Dijkkamp (1924-1999). Al vrij snel sloeg het noodlot toe, want in 1964 brandde de wasserij tot de grond toe af. Dijkkamp kon opnieuw beginnen en herbouwde de wasserij tot een bedrijf dat aan de meest moderne eisen voldeed.
In 1973 koopt hij ook de woning aan de zuidkant van de Mosbeek. De weduwe van Gerrit Willem, Jo van Wezel, is gaan wonen in de woning gebouwd werd op het terrein van de fabriek aan het Springendal 7.
In 1984 werden Jan Dijkkamp (1943-2005) en zijn vrouw Annie Zwak (1943-2003) de directeuren van de wasserij.
In 2010 werd zoon Ron Dijkkamp de nieuwe directeur van Wasserij Springendal.
Veel informatie is ontleend aan het boek "125 jaar wassen aan de Springendalse beek".
Tekst: Herman Steigstra
Foto: Herman Steigstra; 18 maart 2010
Gevelstenen
Foto: Heemhuis; 2000
Wasserij Springendal
Het Witte gebouw is de oude wasserij; thans kantoor.
Datum foto onbekend
Tekst: Herman Steigstra
Foto: Heemhuis; 2000
Wasserij het Springendal
In het populierenbos gelegen wasserij het Springendal.
Tekst: Herman Steigstra
Foto: Heemhuis; 26 mei 1986
Toespraak directeur Dijkkamp
Toespraak door directeur Jan Dijkkamp (1943-2005) van Wasserij Het Springendal.
Wasserij Springendal behoorde tot 1962 aan de familie Cramer. In 1962 neemt Roelof Dijkkamp (1924-1999) het bedrijf over. In het jaar van aankoop brandde de wasserij tot de grond toe af. Dijkkamp maakte van de gelegenheid gebruik om een wasserij te bouwen die aan de moderne eisen van de tijd voldeed. In 1975 neemt zoon Jan Dijkkamp de leiding over; nieuwbouw en innovatie waren voor hem een uitdaging. Zo kon in 1986 de fors uitgebreide wasserij geopend worden en de moderne zelfontworpen zuiveringsinstallatie om het beekwater te zuiveren in gebruik genomen worden.
Personen: Jan Dijkkamp, Piet Wilms (1932-2006) en Riet Wilms-Veldboer (1933-2014)
Tekst: Beeldbank
Foto: Heemhuis; 1963
Grote brand wasserij "Het Springendal"
In 1962 koopt Roelof Dijkkamp (1924-1999) Wasserij Springendal. Vlak na de overname, in 1963, slaat het noodlot toe. Een verwoestende brand laat het complete pand in vlammen opgaan. Dijkkamp zit niet bij de pakken neer en bouwt een nieuwe wasserij.
Tekst: Herman Steigstra
Foto: Heemhuis; november 1960
Personeel "Het Springendal"
De foto werd gemaakt in november 1960 t.g.v. de geboorte van Douwe Cramer, zoon van Liedeke en Walter Cramer. Zoals een goed Twents gebruik betaamt, hoort bij de geboorte het aanbieden van een krentenwegge. Het gezamenlijke personeel van de wasserij Het Springendal, waarvan Walter Cramer in die tijd de eigenaar was, bood de gelukkige ouders de krentenwegge aan.
Personeel: Marietje Kerkhof-Jonkman deed kantoorwerk. o.a. lijsten bijhouden van binnengekomen wasgoed. Lijsten inboeken en prijzen berekenen, de nota’s klaarmaken en ook nog helpen in de wasserij. Theo Wilbers was aangesteld als chauffeur, maar verrichtte ook andere voorkomende werkzaamheden. Johan Harmsen was stoker. Egbert Toet sorteerde het wasgoed, bediende de wasmachines en centrifuges. Het strijken, mangelen en persen gebeurde door de dames.
Tekst: Herman Steigstra
Foto: Heemhuis; 1930
Stoomwasserij Het Springendal
De foto is gemaakt begin jaren dertig toen het Springendal nog een stoomwasserij was. De schuur tegen de wasserij werd vroeger gebruikt als droogschuur, later als garage voor de waswagen. De weide naast de schuur diende in die jaren als bleek.
Tekst: Herman Steigstra
Foto: Heemhuis; 1920
Stoomwasserij “Het Springendal”
Achterzijde van de stoomwasserij “Het Springendal”. De stoomwasserij was tot 1884 een uitstekend florerende papierfabriek o.l.v. Hendrik Gerhard Diederik Cramer (1848-1925). Door de uitstekende kwaliteit papier werden overal eervolle prijzen behaald. Toen de papierfabriek werd verplaatst naar Wapenveld begon Gerrit Willem Cramer (1883-1965) er een wasserij in. Deze werd voortgezet door de familie Cramer-Textor. Later verkocht aan de familie Dijkhuis. De naam Wasserij Springendal bleef behouden. In 2016 brachten koning Willem Alexander en koningin Maxima tijdens een bezoek aan Twente een bezoek aan het bedrijf.
Tekst: Herman Steigstra
Foto: Heemhuis; 1900
Stoomwasserij “Het Springendal”
Fotobeschrijving door Gustaaf Klaas in de jaren zeventig; hij was van plan een boekje uit te geven met de titel: Ootmarsum rond de eeuwwisseling. Stoomwasserij “het Springendal” was tot 1884 een uitstekend florerende papierfabriek o.l.v. Hendrik Gerhard Diederik Cramer (1848-1925). Door de uitstekende kwaliteit papier werden overal eervolle prijzen behaald.
Tekst: Herman Steigstra
Foto: Heemhuis; 1890
Oude papierfabriek van Cramer op het Springendal.
Oude papierfabriek van Cramer op het Springendal.
Deze foto behoort bij archiefstuk NL-OmsVHOA0230 van het archief van de Heemkunde Ootmarsum: Gedenkboek “Berghuizer papierfabriek voorheen B. Cramer” Wapenveld 1711-1911 uitgegeven t.g.v. het 200 jarig bestaan van de fabriek.
Tekst: Herman Steigstra
Foto: Heemhuis; 1890
Hangschuur
Oude hangschuur bij de papierfabriek van Cramer op het Springendal.
De foto behoort bij archiefstuk NL-OmsVHOA0230 van het archief van de Heemkunde Ootmarsum: Gedenkboek “Berghuizer papierfabriek voorheen B. Cramer” Wapenveld 1711-1911 uitgegeven t.g.v. het 200 jarig bestaan van de fabriek.
Tekst: Herman Steigstra













