Heggelkampsweg t.o. 5, Groot Agelo

Heggelkampsweg t.o. 5

Tegenover de huidige Heggelkampsweg 5, Stengk Harry, lagen in de 18e en 19e eeuw drie plaatsjes die eigendom waren van twee families Frans, die aan elkaar verwant waren.

Het betreft in 1832 een perceel met huis en erf van 340m2 (kadasternummer B322) en een van 380m2 (kadasternummer B323). Rond 1872 worden beide huizen gesloopt en komt de grond in gebruik als bouwland. In 1872 is op het ernaast gelegen weiland met perceelnummer B324 een klein huisje gebouwd van 25 m2, dat in 1899 wordt afgebroken. Tegenwoordig zijn de percelen samen een weiland met kadasternummer DNK00 Q945.

B322 Gerrit Jan Frans Fraans

In de Volkstelling Groot Agelo van 1748 wordt melding gemaakt van een zekere Frans Geert, vrouw Geese en vijf kinderen, waarvan drie kinderen jonger dan 10 jaar. Afgaande op de namen van de kinderen gaat het hier om Gerrit Braekwilmszoon (*1704), die de naam van het wonnershuis Frans heeft aangenomen, met zijn vrouw Gese Cothuis . Twee van hun kinderen zijn vermoedelijk dan al overleden. Gezien de volgorde van de woningen in de Volkstelling is het gezin woonachtig naast erve Frans van perceel B323 (zie hieronder). Een van de kinderen Gerrit Braeck (*1736), ook Gerrardus Frans genoemd, trouwt in 1781 met Grete Stevelinck (1754-1828) uit Klein Agelo. In 1795 wonen er volgens de Volkstelling slechts twee personen op dit adres, t.w. Margarita Frans en naar alle waarschijnlijkheid haar oudste zoon Gerrit Jan Frans (1783-1839). Haar man Gerrit en jongste zoon Egbertus Frans (*1785) zijn in de jaren daarvoor overleden. Dat geldt ook voor haar tweede man Albertus Heuver (*1746) uit Klein Agelo met wie ze in 1791 is hertrouwd.

Vermoedelijk blijft Gerrit Jan Frans er wonen met zijn vrouw Joanna Kienhuis (1781-1839) uit Tilligte, met wie hij in 1809 is getrouwd. In 1839 overlijden beide echtelieden kinderloos.

Bij de oprichting van het kadaster in 1832 is Gerrit Jan Franse (1806-1893), eigenaar van het huis en erf van 340m2 met kadaster nummer B322. Hij is een zoon van de eigenaar van het ernaast gelegen B323, Berend uit t oude Steggink, Berend Frans. In 1838 treedt Gerrit Jan in het huwelijk met Aleida Borggreve (1813-1846) en trekken ze vermoedelijk in het wonnershuis. Kort na de geboorte van hun derde kind in 1846 overlijdt Aleida al op jonge leeftijd.

Volgens het bevolkingsregister heeft spinster Janna Lohuis (1823-1870) rond 1860 ook een aantal jaren op dit adres gewoond.

In 1848 worden de markegronden van Agelo verdeeld en krijgt Gerrit Jan, een stuk heidegrond toegewezen in de Voortmaten, aan de huidige Kipboomweg 7, nu erve Loman. Na ontginning bouwt hij daar rond 1870 een huis en gaat er met zijn twee dochters wonen. De bijnaam Fraans wordt op deze manier meegenomen naar de nieuwe boerderij.

In 1871 wordt het huis en erf (B322) verkocht aan Jan Winkelink (1828-1890), die het perceel nog hetzelfde jaar doorverkoopt aan Bernardus Rippert (1836-1886), van het naburige erve Schuurman . Het jaar erop - in 1872 - wordt het huis afgebroken en wordt het perceel via vereniging bouwland met kadaster nummer B1442. De grond komt uiteindelijk in 1975 in de ruilverkaveling en is dan het eigendom van Ten Oever, kadastraal nummer Q945.

B323 + B324 Wed. Berend Frans Fraans

Volgens de Volkstelling 1748 woont in dit huis een zekere Frans Willem en vrouw Gese, samen met hun zoon Gerrit en diens vrouw Gese. Het blijkt hier te gaan om Willem ter Braeck en zijn 3e vrouw Gese Korthuijs met hun oudste zoon Gerrit uit olde Steggink (*1721) en diens vrouw Gese van t Maethuijs (*1718). Het laatstgenoemde stel is kort daarvoor, in april 1748, in het huwelijk getreden. De bewoners hebben volgens oud Twents gebruik de naam van het wonnershuis Frans overgenomen. Mogelijk woonde Willem al eerder in het huis, want bij de geboorte van dochter Gesinam in 1718 wordt hij al Frans Willem genoemd. Uit de volgorde in de Volkstelling valt af te leiden dat de familie Frans naobers zijn van Steggink, Schuurman, Assink en Winkelink.

Het jonge stel Gerrit en Gese blijft er nog enige tijd wonen. Hun drie oudste kinderen, geboren vanaf 1749, krijgen dan ook de naam Frans mee in hun achternaam. Rond 1766 verhuist Gerrit met zijn gezin vermoedelijk naar het naburige wonnershuis ’t Olde Steggink, getuige de achternaam van zijn jongste zoon Berend uit t oude Steggink (1766-1821).

Zij maken plaats voor Gerrid Braec (*1728) en zijn vrouw Gese Morshuis met wie hij in 1762 is getrouwd. Dit echtpaar krijgt voor zover bekend 5 kinderen. Hun 2e kind Getrudis Vranshuis (*1768) is waarschijnlijk in het wonnershuis Frans geboren, evenals de kinderen daarna. Ten tijde van de Volkstelling 1795 woont zoon Willem ter Braak (*1771) met 3 huisgenoten in het wonnershuis. Hij wordt dan Willem Frans genoemd en is wever van beroep.

Vermoedelijk wordt oud-bewoner Berend uit t oude Steggink, Berend Frans, in de jaren daarna eigenaar van beide wonnershuizen Frans, B322 en B323, en is hij in het laatstgenoemde huis gaan wonen. Hij trouwt in 1805 op 41-jarige leeftijd met Geertruid Frans (1780-1838), ook Franshuijs, uit Mander. Zij krijgen 8 kinderen waarvan er 4 vermoedelijk al jong zijn overleden. Berend overlijdt in 1821. Volgens het kadaster 1832 heeft zijn vrouw, de weduwe Berend geb. Frens, het huis met perceelnummer B323, groot 380m2 geërfd. Hun zoon Gerrit Jan Franse (1806-1893) is dan eigenaar van het ernaast gelegen wonnershuis B322.

Na het overlijden van Geertruid trekt vermoedelijk landbouwer Hermannus Dolders (1813-1900), uit Klein Agelo in het wonnershoes. Hij is in 1842 gehuwd met Joanna Arends (1814-1856) uit Reutum en samen krijgen ze drie kinderen. Joanna sterft in 1856 en nog datzelfde jaar hertrouwt Hermannus met Euphemia Kolthof (1819-1864), die iets verderop woont. In 1864 overlijdt ook Euphemia. Enkele jaren later verhuist de weduwnaar Hermannus met zijn gezin naar het pas gebouwde wonnershuishuis aan de huidige Kipboomweg 8

In 1872 volgt afbraak van het huisje B323 aan de huidige Heggelkampsweg en wordt het perceel weiland, met kadasternummer B1444.

Op een ernaast gelegen stuk bouwland, B324, bouwt Gerrit Jan datzelfde jaar voor zijn jongste zus, Gezina Frans (1815-1893) een klein huisje, 25m2 groot met kadasternummer B1444 . Gezina is spinster en blijft er wonen tot haar overlijden in 1893. In 1899 wordt het huisje gesloopt.

De percelen B1443 en B1444 worden vervolgens samengevoegd tot weiland, perceel B1742, dat in het bezit blijft van de erfgenamen tot 1925, wanneer het door ruiling eigendom wordt van noaber Johannes Rippert (1879-1960) van erve Schuurman. In 1975 komthet perceel in de ruilverkaveling. Momenteel is het eigendom van Ten Oever met kadasternummer Q945.