Gevelsteen Synagoge
Een verhaal in het 2e Jaarboekje 1984 heeft een aantal mensen aan het denken en onderzoeken gezet.
Het resultaat drukken wij hier af.
Ter informatie:
Het betrof hier het verhaal over de gevelsteen van de Synagoge (Israëlietische kerk) die in de vorige eeuw aan de Kloosterstraat stond en in 1936 werd afgebroken.
Op die steen stond een aantal Hebreeuwse tekens en met ontcijfering daarvan waren enkele mensen en instanties een tijdlang bezig.
De conclusie toen, als zou dat opschrift het jaartal 1838 aangeven, blijkt echter niet juist te zijn.
Onze plaatsgenoot, de heer C. Metselaar, Campstede 23, ging aan het werk en kwam tot de conclusie dat het inwijdingsjaar van de synagoge 1843 moest zijn. Hij werd in zijn mening bevestigd door het Joods Historisch Museum te Amsterdam.
Hierna deelde hij het resultaat van zijn onderzoek mee aan de heer S. Wasserman, die in een eerder stadium ook bij het onderzoek betrokken was.
Wij drukken hier het onderzoeksresultaat door de heer C. Metselaar verricht af, alsmede de reactie daarop van de heer S. Wasserman.
Wij zijn de heer Metselaar erg dankbaar voor zijn aanvullend onderzoek en erg blij met het resultaat.
Het raadsel van de gevelsteen van de Ootmarsumse synagoge opgelost.
In de tweede jaargang 1984 van het Jaarboekje schreef de heer Gustaaf Klaas uitvoerig over de datering van de bouw van een vroegere synagoge in Ootmarsum.
Op de Joodse begraafplaats was een steen gevonden die de gevelsteen van die synagoge moest zijn geweest. Een foto van die steen werd opgezonden naar de heer Wasserman te Son met het verzoek het Hebreeuwse opschrift te ontcijferen.
De heer Wasserman kwam daarbij tot de conclusie dat als stichtingsjaar op de steen vermeld werd, in de Christelijke jaartelling omgerekend, het jaar 1838.
Dat gaf een grote moeilijkheid, daar het betrouwbare Aardrijkskundig Woordenboek van van der Aa als stichtingsjaar vermeldde het jaar 1843 en als inwijdingsdatum 22 december van dat jaar.
Onderscheidene verklaringen van dit verschil werden gezocht. U leest daarvan in bovengenoemd artikel. Men kwam er echter niet uit.
Intussen was mijn nieuwsgierigheid gewekt en ik zette mij toen zelf aan de ontcijfering.
Daarbij werd mij duidelijk, dat het op de steen genoemde stichtingsjaar geheel klopte met het vermelde bij van der Aa. Ik heb mijn resultaat gemeld aan het Joods Historisch Museum te Amsterdam, dat bij schrijven van rabbijn E. van Voolen mij berichtte dat mijn lezing van het jaartal inderdaad correct was.
Omdat er blijkbaar toch twijfels bleven, heb ik mijn ontcijfering samen met het artikel van de heer Klaas, gedocumenteerd verzonden aan de heer Wasserman met de suggestie, dat hij door de onduidelijkheid van de foto mogelijk tot zijn onjuiste conclusie gekomen was.
Hij antwoordde met het volgende schrijven:
S.T. Wasserman
Vinklaan 3
5691 VJ SON
04990-71708
Son 29 april 1991
a/d Weleerw. Heer ds. C. Metselaar
Campstede 23
7631 MS OOTMARSUM
Zeer geachte Heer Metselaar;
Allereerst mijn verontschuldigingen voor het lange uitblijven van dit antwoord op Uw brief van 19 maart jl.
Door de aandacht die de politieke gebeurtenissen sedert afgelopen Augustus opeisten, ben ik op een hopeloze manier met het gewone werk achterop geraakt. Ik kom nu langzaamaan wat bij!
Met belangstelling heb ik het bijgevoegde jaarboekje gelezen en daarin kennis genomen van het “gepuzzel” met de jaartallen, waaraan ik het mijne blijk te hebben bijgedragen!
Wij moeten het er inderdaad maar op houden, dat de afdruk die ik van de foto had, niet zo duidelijk was!
Met dank voor het bijsluiten van de postzegels, stuur ik U het boekje mee terug.
Met vriendelijke groeten,
Hoogachtend;
S.T. Wasserman
Me dunkt, een duidelijk antwoord, waarmee het raadsel van de steen met zekerheid is opgelost:
de notitie van van der Aa is juist, de synagoge is op 22 december 1843 ingewijd.
C. Metselaar
