Smithuisstraat 2, Ootmarsum

Smithuisstraat 2

Het molenhuisje is het enige bouwwerk dat resteert van de roemruchte Commanderie, die ongeveer 200 jaar geleden is gesloopt.

Bij het molenhuisje, dat eens deel uitmaakte van het Huis Ootmarsum -de vroegere Commanderie- bevond zich een watermolen. Het molenrad werd aangedreven door een beek, die uitmondde in een molenkolk, die aan de overkant van het Oldenzaalsvoetpad lag.

Palthe

Na het overlijden van de beide ouders wordt in 1855 de jongste zoon Carel Hendrik Bernard Palthe (1820-1897) de eigenaar. Hij trouwde in 1859 met Amelie Marie Emérence Michgorius (1832-1868) en na haar overlijden in 1868 met haar zuster Maria Emerencia Michgorius (1839-1915). In 1870 wordt de woning afgebroken en herbouwd.

Hun dochter Guillemette Joanette Palthe (1863-1928) wordt de eigenaresse van de woning, die inmiddels het kadastrale nummer A1663 heeft gekregen.

In 1928 werd de woning aan de Ned. Hervormde Gemeente geschonken en in 1939 ondergebracht in een apart fonds: de Nederduitse Hervormde Gemeente fonds Palthegoed. In 1959 werd het Molenhuisje aangekocht door de gemeente Ootmarsum en in 1968 gerestaureerd.

In 1990 werd het molenhuisje de residentie van de Stichting Heemkunde Ootmarsum (nu Vereniging Heemkunde Ootmarsum).

Bewoners

Tot 1830 is er niet zoveel bekend van de bewoners van het Molenhuisje. Frerik Jan Kelderman (1796-1884) is de eerstbekende molenaar. Hij heeft zich hier rond 1830 gevestigd als molenaar en metselaar. Hij was in 1823 getrouwd met Hendrika Bisschop (1798-1850) die hier in 1850 overleed. Daarvoor overleden hier in 1814 Johanna Zuzanna Hesselink (1809-1814) en Geertruda Lankheit (1764-1814). Hun relatie met deze woning is onbekend.

Na het overlijden van Hendrika Bisschop in 1850 is de woning vanaf 1852 bewoond door de molenaar Evert Rosman (1814-1870) en zijn vrouw Johanna Nieuwenhuis (1822-1899).

In 1863 werd Gerrit Jurrien Betman (1821-1914) hier ook als molenaar geregistreerd. Later dat jaar trouwde hij met Amalia Adelheida Wilhelmina Johanna Brinkhoff (1841-1872) uit Uelsen. Het gezin van Evert Rosman vertrok in 1865 naar Rijssen. Vanaf 1869 noemde Betman zich bleker, het pand had zijn functie als korenmolen verloren en werd herbouwd.

Na het overlijden van zijn vrouw in 1872 hertrouwt hij in 1873 met Johanna Nijhof (1841-1925).

Vanaf 1891 woonde hier ook Gerrit Jan Bouwhuis (1862-1936) bij in. Hij was gemeenteveldwachter.

Na het overlijden van Gerrit Jurrien Betman in 1914 vertrok zijn weduwe Johanna Nijhof in 1922 naar Hengelo.

De woning werd daarna bewoond door de metselaar Hendrikus Johannes Kooken (1879-1944). Hij woonde daar met zijn vrouw Geesje Bosch (1873-1947), zoon Johan Gerrit Kooken (*1910) en moeder Johanna Adolfina Neeltje Koles (1850-1937). In 1935 vertrok het gezin naar Zutphen.

Hierna heeft hier tot ca. 1960 het gezin van Herm Hendrik Koops (1904-1985) en Johanna Esschendal (1895-1988) gewoond. Het waren de opa en oma van Hanneke en Herman Koops.

Latere bewoners waren de familie Stoop, Joke Arends-Schulten en na de restauratie Henk Eweg (1924-2021) en zijn vrouw Annemarie Drughorn (1920-2010) en daarna de familie De Witte.

Overeenkomst met gemeente Dinkelland

Overeenkomst van bestuur Openluchtmuseum met gemeente Dinkelland.

De vergadering tussen gemeente en bestuur Openluchtmuseum vond plaats in de ’commandeurskamer’ van ’t Molenhuisje. De gemeente werd vertegenwoordigd door burgemeester John Joosten.

V.l.n.r. Hennie olde Loohuis (voorzitter), burgemeester John Joosten, Hans oude Breuil, Frans Swennenhuis, Peter Baanstra, Henk Eertman

Tekst: Heemhuis

Ingebruikname nieuwe molenrad

Ingebruikname van het nieuwe molenrad bij het Molenhuisje.

Het tegenwoordige molenhuisje is eigenlijk nog het enige direct waarneembare restant van de Commanderie. Bij de verkoop van de Commanderie en omgeving, kwam Ds. Palthe in 1811 deels en in 1833 geheel in het bezit van 2 watermolens, muldershuis, tuinen, kolken, Sterrenbos. In 1928 kwam het Molenhuisje aan de N.H. kerk. Watermolen en waterrad waren rechts van het huis. In 1968 werd het Molenhuisje verkocht aan de gemeente Ootmarsum. Het werd grondig gerestaureerd, waarbij de watermolen verdween. In 2016 nam het Openluchtmuseum Ootmarsum het initiatief een nieuw molenrad te plaatsen. De ingebruikname vond plaatst in het bijzijn van vele genodigden.

Frans Swennenhuis en Loes Stokkelaar openen de schuif.

Tekst: Heemhuis

Een nieuw watermolenrad

Het tegenwoordige molenhuisje is eigenlijk nog het enige direct waarneembare restant van de Commanderie. Bij de verkoop van de Commanderie en omgeving, kwam Ds. Palthe in 1811 deels en in 1833 geheel in het bezit van 2 watermolens, muldershuis, tuinen, kolken, Sterrenbos.

In 1928 kwam het Molenhuisje aan de N.H. kerk. Watermolen en waterrad waren rechts van het huis. In 1968 werd het Molenhuisje verkocht aan de gemeente Ootmarsum. Het werd grondig gerestaureerd, waarbij de watermolen verdween. In 2016 nam het Openluchtmuseum Ootmarsum het initiatief een nieuw molenrad te plaatsen. Het werd vervaardigd door molenmaker Jos Wintels uit Denekamp. De omloop voor het molenrad is helemaal vernieuwd; er is een zichtplateau aangebracht en een bankje geplaatst.

Personen: Frans Swennenhuis, Annet Zwiep en Leo Heerink

Tekst: Heemhuis

Een nieuw watermolenrad

Het tegenwoordige molenhuisje is eigenlijk nog het enige direct waarneembare restant van de Commanderie. Bij de verkoop van de Commanderie en omgeving, kwam Ds. Palthe in 1811 deels en in 1833 geheel in het bezit van 2 watermolens, muldershuis, tuinen, kolken, Sterrenbos.

In 1928 kwam het Molenhuisje aan de N.H. kerk. Watermolen en waterrad waren rechts van het huis. In 1968 werd het Molenhuisje verkocht aan de gemeente Ootmarsum. Het werd grondig gerestaureerd, waarbij de watermolen verdween. In 2016 nam het Openluchtmuseum Ootmarsum het initiatief een nieuw molenrad te plaatsen.

Achter het rad: Annet Zwiep en Leo Heerink

Tekst: Heemhuis

Plaatsing nieuw watermolenrad

Plaatsing van een nieuw watermolenrad voor het Molenhuisje. Het tegenwoordige molenhuisje is eigenlijk nog het enige direct waarneembare restant van de Commanderie.

Bij de verkoop van de Commanderie en omgeving, kwam Ds. Palthe (1767-1854) in 1811 deels en in 1833 geheel in het bezit van 2 watermolens, muldershuis, tuinen, kolken, Sterrenbos. In 1928 kwam het Molenhuisje aan de N.H. kerk. Watermolen en waterrad waren rechts van het huis. In 1968 werd het Molenhuisje verkocht aan de gemeente Ootmarsum. Het werd grondig gerestaureerd, waarbij de watermolen verdween. In 2016 nam het Openluchtmuseum Ootmarsum het initiatief een nieuw molenrad te plaatsen.

Tekst: Heemhuis

Restauratie Molenhuisje en waterloop

Het tegenwoordige molenhuisje is eigenlijk nog het enige direct waarneembare restant van de Commanderie. Bij de verkoop van de Commanderie en omgeving, kwam Ds. Palthe in 1811 deels en in 1833 geheel in het bezit van 2 watermolens, muldershuis, tuinen, kolken, Sterrenbos. In 1928 kwam het Molenhuisje aan de N.H. kerk. Watermolen en waterrad waren rechts van het huis. In 1968 werd het Molenhuisje verkocht aan de gemeente Ootmarsum. Het werd grondig gerestaureerd, waarbij de watermolen verdween. In 2016 nam het Openluchtmuseum Ootmarsum het initiatief een nieuw molenrad te plaatsen. Het werd vervaardigd door molenmaker Jos Wintels uit Denekamp. De omloop voor het molenrad is helemaal vernieuwd; er is een zichtplateau aangebracht en een bankje geplaatst.

Het water vloeit via de wateromloop weer in de oorspronkelijke beek.

Opmerkingen: Een goede beschrijving van het Molenhuisje geeft Gustaaf Klaas in het boekje “Ootmarsum vroeger en nu” van Gustaaf Klaas blz. 69.

Tekst: Heemhuis

Restauratie Molenhuisje en waterloop

Het tegenwoordige molenhuisje is eigenlijk nog het enige direct waarneembare restant van de Commanderie. Bij de verkoop van de Commanderie en omgeving, kwam Ds. Palthe in 1811 deels en in 1833 geheel in het bezit van 2 watermolens, muldershuis, tuinen, kolken, Sterrenbos. In 1928 kwam het Molenhuisje aan de N.H. kerk. Watermolen en waterrad waren rechts van het huis. In 1968 werd het Molenhuisje verkocht aan de gemeente Ootmarsum. Het werd grondig gerestaureerd, waarbij de watermolen verdween. In 2016 nam het Openluchtmuseum Ootmarsum het initiatief een nieuw molenrad te plaatsen. Het werd vervaardigd door molenmaker Jos Wintels uit Denekamp. De omloop voor het molenrad is helemaal vernieuwd; er is een zichtplateau aangebracht en een bankje geplaatst.

Het water vloeit via de wateromloop weer in de oorspronkelijke beek.

Opmerkingen: Een goede beschrijving van het Molenhuisje geeft Gustaaf Klaas in het boekje “Ootmarsum vroeger en nu” van Gustaaf Klaas blz. 69.

Tekst: Heemhuis

Restauratie Molenhuisje en waterloop

Het tegenwoordige molenhuisje is eigenlijk nog het enige direct waarneembare restant van de Commanderie. Bij de verkoop van de Commanderie en omgeving, kwam Ds. Palthe in 1811 deels en in 1833 geheel in het bezit van 2 watermolens, muldershuis, tuinen, kolken, Sterrenbos. In 1928 kwam het Molenhuisje aan de N.H. kerk. Watermolen en waterrad waren rechts van het huis. In 1968 werd het Molenhuisje verkocht aan de gemeente Ootmarsum. Het werd grondig gerestaureerd, waarbij de watermolen verdween. In 2016 nam het Openluchtmuseum Ootmarsum het initiatief een nieuw molenrad te plaatsen. Het werd vervaardigd door molenmaker Jos Wintels uit Denekamp. De omloop voor het molenrad is helemaal vernieuwd; er is een zichtplateau aangebracht en een bankje geplaatst.

Opmerkingen: Een goede beschrijving van het Molenhuisje geeft Gustaaf Klaas in het boekje “Ootmarsum vroeger en nu” van Gustaaf Klaas blz. 69.

Tekst: Heemhuis

Restauratie Molenhuisje en waterloop

Het tegenwoordige molenhuisje is eigenlijk nog het enige direct waarneembare restant van de Commanderie. Bij de verkoop van de Commanderie en omgeving, kwam Ds. Palthe in 1811 deels en in 1833 geheel in het bezit van 2 watermolens, muldershuis, tuinen, kolken, Sterrenbos. In 1928 kwam het Molenhuisje aan de N.H. kerk. Watermolen en waterrad waren rechts van het huis. In 1968 werd het Molenhuisje verkocht aan de gemeente Ootmarsum. Het werd grondig gerestaureerd, waarbij de watermolen verdween. In 2016 nam het Openluchtmuseum Ootmarsum het initiatief een nieuw molenrad te plaatsen. Het werd vervaardigd door molenmaker Jos Wintels uit Denekamp. De omloop voor het molenrad is helemaal vernieuwd; er is een zichtplateau aangebracht en een bankje geplaatst.

Opmerkingen: Een goede beschrijving van het Molenhuisje geeft Gustaaf Klaas in het boekje “Ootmarsum vroeger en nu” van Gustaaf Klaas blz. 69.

Tekst: Heemhuis

Restauratie Molenhuisje en waterloop

Het tegenwoordige molenhuisje is eigenlijk nog het enige direct waarneembare restant van de Commanderie. Bij de verkoop van de Commanderie en omgeving, kwam Ds. Palthe in 1811 deels en in 1833 geheel in het bezit van 2 watermolens, muldershuis, tuinen, kolken, Sterrenbos. In 1928 kwam het Molenhuisje aan de N.H. kerk. Watermolen en waterrad waren rechts van het huis. In 1968 werd het Molenhuisje verkocht aan de gemeente Ootmarsum. Het werd grondig gerestaureerd, waarbij de watermolen verdween. In 2016 nam het Openluchtmuseum Ootmarsum het initiatief een nieuw molenrad te plaatsen. Het werd vervaardigd door molenmaker Jos Wintels uit Denekamp. De omloop voor het molenrad is helemaal vernieuwd; er is een zichtplateau aangebracht en een bankje geplaatst.

Tekst: Heemhuis

Plaatsing sluisje

Vrijwilligers van het Openluchtmuseum (Herman Bekhuis en Jan Bossink) plaatsen het sluisje in de Molenbeek. Net als vroeger is er nu weer een molenrad in de beek.

Tekst: Heemhuis

Rijksmonument

Rijksmonument: Molenhuisje, Verdiepingloos pand onder schilddak met dakkapel; het vakwerk gedeeltelijk gespaard.

Door Tubantia - Eigen werk, CC BY-SA 3.0

De balie van Openluchtmuseum

De balie van Openluchtmuseum Los Hoes in het Molenhuisje. Raymond Teikotte en vrijwilliger mevr. Lies Reinerink (1928-2012).

Tekst: Heemhuis

Bijbels Kerstspel: Toon Heupink

Bijbels Kerstspel op het Los Hoes-terrein: organisator Toon Heupink in Oosterse kledij. Met behulp van 400 vrijwilligers, veelal verenigingen, werd het bijbels kerstspel in verschillende taferelen opgevoerd. Er kwamen 10.000 bezoekers.

Tekst: Heemhuis

Opening vernieuwd Los Hoes terrein

Opening vernieuwd Los Hoes terrein, toespraak voorzitter Toon Heupink van de Stichting Openluchtmuseum. Het Molenhuisje werd in gebruik genomen als entree voor het Los Hoes terrein. De bestuursvorm is nu een Stichting Openluchtmuseum Los Hoes met Toon Heupink als voorzitter.

Tekst: Heemhuis

Opening vernieuwd Los Hoes terrein

Opening van het vernieuwd Los Hoes terrein, het toegangspaneel wordt onthuld. Het Molenhuisje werd in gebruik genomen als entree voor het Los Hoes terrein. De bestuursvorm is nu een Stichting Openluchtmuseum Los Hoes met Toon Heupink als voorzitter.

De onthulling werd gedaan door Rob Meijer, Hans van Zuilekom en Henk Essink

Tekst: Heemhuis

Opening vernieuwd Los Hoes terrein

Opening van het vernieuwd Los Hoes terrein, het toegangspaneel wordt onthuld. Het Molenhuisje werd in gebruik genomen als entree voor het Los Hoes terrein. De bestuursvorm is nu een Stichting Openluchtmuseum Los Hoes met Toon Heupink als voorzitter.

De onthulling werd gedaan door Rob Meijer, Hans van Zuilekom en Henk Essink

Tekst: Heemhuis

Het Molenhuisje in winterlandschap

Koningin Beatrix bezoekt Ootmarsum.

In ’t Molenhuisje werd het plan Lint Molenbeek gepresenteerd aan de koningin. Naast Koningin Beatrix: burgemeester Jos Verbeeten

Tekst: Heemhuis

Het Molenhuisje na de restauratie.

Het huis werd bewoond door de fam. H. Eweg.

Tekst: Heemhuis

Achterzijde Molenhuisje met waterrad voor de restauratie.

Achterzijde Molenhuisje voor de restauratie.

Het molenhuisje voor de restauratie

Het tegenwoordige molenhuisje is eigenlijk nog het enige direct waarneembare restant van de Commanderie. Bij de verkoop van de Commanderie en omgeving, kwam Ds. Palthe in 1811 deels en in 1833 geheel in het bezit van 2 watermolens, muldershuis, tuinen, kolken, Sterrenbos. In 1928 kwam het Molenhuisje aan de N.H. kerk. Watermolen en waterrad waren rechts van het huis op de foto. In 1968 werd het Molenhuisje verkocht aan de gemeente Ootmarsum. Het werd grondig gerestaureerd. De voordeur is bij de restauratie verplaatst naar de linkerkant van het huisje. In het Molenhuisje woonde lange tijd de familie Koops (tot 1958), daarna fam. Stoop, Joke Arends-Schulten? en na de restauratie Henk Eweg en fam. De Witte.

Opmerkingen: Een goede beschrijving van het Molenhuisje geeft Gustaaf Klaas in het boekje “Ootmarsum vroeger en nu” van Gustaaf Klaas blz. 69.

Tekst: Heemhuis

Familie Koops

De familie Koops gezellig in hun tuin achter het Molenhuisje. Het tegenwoordige molenhuisje is eigenlijk nog het enige direct waarneembare restant van de Commanderie. Bij de verkoop van de Commanderie en omgeving, kwam Ds. Palthe in 1811 deels en in 1833 geheel in het bezit van 2 watermolens, muldershuis, tuinen, kolken, Sterrenbos.

In 1928 kwam het Molenhuisje aan de N.H. kerk. Watermolen en waterrad waren rechts van het huis op de foto. In 1968 werd het Molenhuisje verkocht aan de gemeente Ootmarsum. Het werd grondig gerestaureerd. De voordeur is bij de restauratie verplaatst naar de linkerkant van het huisje.

In het Molenhuisje woonde lange tijd de familie Koops (tot 1960), daarna fam. Stoop, Joke Arends-Schulten? en na de restauratie Henk Eweg en fam. De Witte.

V.l.n.r. Johan Koops (*1919) en ernaast niet goed in beeld zijn vrouw Dinie Koops, Betsij Koops (1933-1969), jurk vrouw onbekend, echtpaar Henk Koops (1928-1987) en Siny Koops-Harmsen (1928-2004), echtpaar Truus Koops (1929-2020) en Herman Eenkhoorn (1928-2013) (Zwolle), echtpaar Jo Harmsen (1936-2024) en Jan Koops (1935-2005), echtpaar Dinie Koops (1931-1996) en Gerrit Timmerman (1934-2012).

Een goede beschrijving van het Molenhuisje geeft Gustaaf Klaas in het boekje “Ootmarsum vroeger en nu” van Gustaaf Klaas blz. 69.

Tekst: Heemhuis

Het Molenhuisje eind jaren veertig

Het Molenhuisje was lang in gebruik als woonhuis. Nu is het de entree tot het Openlucht Museum Los Hoes en onderkomen van de heemkunde Ootmarsum.

Tekst: Heemhuis

Egidius Wientjes

Op de foto links zit Egidius Wientjes (1846-1934) -met lange bakkebaarden- in zijn kruiwagen. Hij kwam waarschijnlijk van zijn land aan het Oldenzaalsvoetpad. Op de kruiwagen ligt een takkenbos, ongetwijfeld bestemd voor de oven van zijn bakkerij aan de Ganzenmarkt.

Voor de voordeur, die zich voor de oorlog aan de voorkant bevond, staan de bewoners: vlnr. mevr. Geesje Kooken-Bosch (1873-1947), zoon Johan Gerrit Kooken (*1910) en Hendrikus Johannes Kooken (1879-1944) schilder van beroep.

Molenhuisje

Het molenhuisje is het enige bouwwerk dat resteert van de roemruchte Commanderie, die ongeveer 200 jaar geleden is gesloopt. Bij het molenhuisje, dat eens deel uitmaakte van het Huis Ootmarsum -de vroegere Commanderie- bevond zich een watermolen.

'Vrouw' Betman voor haar woning het Molenhuisje.

Het tegenwoordige molenhuisje is eigenlijk nog het enige direct waarneembare restant van de Commanderie. Bij de verkoop van de Commanderie en omgeving, kwam Ds. Palthe in 1811 deels en in 1833 geheel in het bezit van 2 watermolens, muldershuis, tuinen, kolken, Sterrenbos.

In 1928 kwam het Molenhuisje aan de N.H. kerk. Watermolen en waterrad waren rechts van het huis op de foto. In 1968 werd het Molenhuisje verkocht aan de gemeente Ootmarsum. Het werd grondig gerestaureerd. De voordeur waarvoor vrouw Betman staat, is bij de restauratie verplaatst naar de linkerkant van het huisje.

Tekst: Heemhuis

'Vrouw' Betman voor haar woning het Molenhuisje.

Het tegenwoordige molenhuisje is eigenlijk nog het enige direct waarneembare restant van de Commanderie. Bij de verkoop van de Commanderie en omgeving, kwam Ds. Palthe in 1811 deels en in 1833 geheel in het bezit van 2 watermolens, muldershuis, tuinen, kolken, Sterrenbos.

Het huisje werd verhuurd aan de fam. Betman. In 1928 kwam het Molenhuisje aan de N.H. kerk. Die verhuurden het molenhuisje aan de fam. Kooken en Koops. Watermolen en waterrad waren rechts van het huis op de foto. In 1968 werd het Molenhuisje verkocht aan de gemeente Ootmarsum. Het werd grondig gerestaureerd. De voordeur waarvoor vrouw Betman staat, is bij de restauratie verplaatst naar de linkerkant van het huisje.

Tekst: Heemhuis

Molenhuisje rond 1911

De voordeur van het molenhuisje lag toen aan de zijde van het Oldenzaalsvoetpad.

Tekst: Heemhuis

Watermolens Huis Ootmarsum

Impressie van de situatie rond het Huis van Ootmarsum met het Huis, de vijvers en de twee watermolens.